03: 06 - شنبه 25 آذر 1396
کد خبر: ۵۷۹۸۱
تاریخ انتشار: ۱۴ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۰:۲۲
در روز ‌۱۴ مرداد ۱۲۸۵ مظفرالدین شاه قاجار ۷ ماه پس از دستور تاسیس «عدالتخانه»، فرمان مشروطیت را صادر کرد.
جنبش مشروطیت بدون شک از رویدادهای مهم و تأثیرگذار در تاریخ تحولات سیاسی ایران محسوب می‌شود. اثرات این رویداد در زندگی فرهنگی و سیاسی مردم، از سایر حوادثی که تا آن تاریخ در کشورمان پدید آمده بود، عمیق‌تر بوده است. بسیاری نارضایتی عمیق جامعه ایران در سال‌های حکومت قاجار را ریشه اصلی اعتراضات مردمی علیه دولت و زمینه‌ساز شکل‌گیری نهضت مشروطیت می‌دانند. به عبارت دیگر هرج و مرج و فساد در دستگاه اداری، تهی شدن خزانه مملکت بر اثر اسراف و ولخرجی‌های شاهان و درباریان، انجام مسافرت‌های مکرر و غیر ضروری مظفرالدین‌شاه به فرنگ از طریق دریافت وام با شرایط سنگین از دول خارجی و تحمیل مالیات‌های کمرشکن بر مردم، قحطی فزاینده در تهران و شهرستان‌ها، تسلط روزافزون بیگانگان بر کشور، افزایش بهای ارزاق عمومی، ظلم و تعدی مأموران قاجاری نسبت به مردم، بی‌حرمتی به علما و زیر پا نهادن احکام اسلامی، بحران مالی و سقوط اقتصادی کشور و اعطای امتیازات گوناگون به قدرت‌های استعماری، همه و همه مواردی است که به عنوان ریشه‌های انقلاب مشروطیت مطرح می‌شوند.

در این میان عواملی نیز بودند که سبب تسریع روند انقلاب شدند و در مسیر نهضت به منزله عامل محرک ایفای نقش کردند. این عوامل که در پیشبرد اهداف جنبش مشروطه سهم بسزایی داشتند عبارت بودند از: افزایش ارتباط مردم ایران با کشورهای خارج، به ویژه با ممالکی که حکومت‌های آن‌ها ناشی از آراء مردم بوده و براساس قانون اداره می‌شدند، تأسیس دارالفنون و توسعه مدارس جدید، ایجاد پست و تلگراف در کشور بعنوان راهی برای انتقال افکار جدید در میان مردم، انتشار روزنامه‌های دولتی و غیردولتی و نشر اخبار ایران و جهان در میان مردم، گسترش اطلاعات مردم درباره انقلاب‌های فرانسه و آمریکا و دیگر کشورهای جهان، توسعه صنعت چاپ و انتشار آثار بعضی نویسندگان آزادیخواه، بیدار شدن اذهان مردم نسبت به اعمال ناشایست دولت به وسیله وعاظ و علمای مذهبی و...

آن ریشه‌های بنیادین و این عوامل محرک سبب شکل‌گیری هسته‌ها و انجمن‌های ضد حکومتی در کشور و سرآغاز نهضت مشروطه گردید. در این میان انقلاب ۱۹۰۵ روسیه که همزمان با شکل‌گیری نهضت مشروطه بوقوع پیوست و به تأسیس مجلس «دوما» منجر شد و ورود انقلابیون منطقه قفقاز به ایران، در اشاعه تفکر انقلابی در کشور بی‌نقش نبود و برای مردم ایران که به تازگی جنبش غرور آفرین تحریم تنباکو را پشت سر نهاده بودند، انگیزه ایجاد کرد.

مرحله جدی و تعیین کننده نارضایتی‌های مردمی در ایران در دوران صدارت شاهزاده عبدالمجید میرزا عین‌الدوله و در ماه‌های میانی سال ۱۲۸۴ آغاز شد. تشدید بحران اقتصادی کشور همراه با بی‌حرمتی عین‌الدوله به بازاریان، بازرگانان و علمای روحانی سبب تشکیل اجتماعات مردم در مساجد و حرم حضرت عبدالعظیم و درخواست آنان مبنی بر کناره‌ گیری عین‌الدوله شد. مظفرالدین شاه بی‌آنکه عین‌الدوله را عزل کند، تأسیس «عدالتخانه» را به مردم وعده داد. بیماری شاه و بداندیشی اطرافیان وی، اجرای وعده شاه را نه تنها متوقف ساخت بلکه خشونت و تعدی عین‌الدوله را نسبت به مردم بیش از پیش ساخت. اعتراض مردم افزایش یافت و موجب شد عده زیادی از علما و روحانیون از جمله آیت‌الله سیدعبدالله بهبهانی و آیت‌الله سیدمحمد طباطبایی به قم مهاجرت کنند. گروه زیادی از کسبه و بازرگانان تهران نیز در تیر ۱۲۸۵ در سفارت انگلیس متحصن شده، عزل عین‌الدوله و بازگشت علما به تهران و بالاخره تأسیس عدالتخانه و قصاص قاتلان مردم و رفع موانع بازگشت تبعیدشدگان را خواستار شدند. شاه عین‌‌الدوله را برکنار کرد و فرمان تأسیس عدالتخانه و چندی بعد دستور شکل‌گیری مجلس شورای ملی را امضا نمود.

آنچه که در تاریخ، مبنای شکل‌گیری مشروطه شناخته شده، صدور فرمان تأسیس مجلس در مرداد ۱۲۸۵ هجری شمسی است. تحصن مشروطه‌خواهان در تیرماه این سال ابعاد گسترده‌ای یافت. آنچنان که مظفرالدین شاه قاجار در ۱۴ مرداد، فرمان برقراری حکومت مشروطه را صادر کرد. در این فرمان که خطاب به مشیرالدوله صدراعظم صادر شد، آمده است: «... در این موقع که رأی همایون ملوکانه ما بدان تعلق گرفت که برای رفاهیت و آسودگی قاطبه اهالی ایران و تشیید و تأیید مبانی دولت، اصلاحات مقتضیه به مرور در دوایر دولتی و مملکتی به موقع اجرا گذارده شود، چنان مصمم شدیم که مجلسی از منتخبین شاهزادگان و علما و اعیان و اشراف و ملاکین و تجار و اصناف به انتخاب طبقات مرقومه در دارالخلافه تهران تشکیل و تنظیم شود... و در کمال امنیت و اطمینان عقاید خودشان را در خیر دولت و ملت و مصالح عامه و احتیاجات مهمه قاطبه اهالی مملکت به توسط شخص اول دولت به عرض برسانند که به صحه مبارکه موشح و به موقع اجرا گذارده شود...»

دو روز پس از این فرمان، مظفرالدین شاه دستور تشکیل اولین مجلس شورای ملی را صادر کرد. در این دستور که مکمل فرمان مشروطیت بود آمده است: «جناب اشرف صدر اعظم، در تکمیل دستخط سابق خودمان مورخه ۱۴ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ که صریحاً امر در تأسیس مجلس منتخبین ملت نموده بودیم، مجدداً برای آنکه عموم مردم از توجهات ما واقف باشند مقرر می‌داریم که مجلس مزبور را صریحاً دائر نموده و بعد از انتخاب اجزای مجلس، فصول و شرایط نظام مجلس شورای ملی را براساس امضای منتخبین به طوری که شایسته مملکت باشد مرتب نمایند که به شرف عرض و با امضای همایون این مقصود مقدس صورت پذیرد.»

کار تدوین نظامنامه انتخابات نیز توسط مجلسی مرکب از نمایندگان شاهزادگان، علمای قاجاریه، اعیان و اشراف، مالکین، تجار و اصناف آغاز شد. این مجلس هفته‌ای دو بار در دارالخلافه ـ میدان ۱۵ خرداد فعلی ـ تشکیل جلسه می‌داد و پس از ۳۳ روز موفق شد نظامنامه انتخابات را‌ آماده کند و آن را به امضای شاه برساند. به موجب این نظامنامه که با ۵۱ اصل در ۱۷ شهریور ۱۲۸۵ تدوین و به تأیید شاه رسید، تعداد ۱۵۶ نماینده انتخاب شدند که ۶۰ نفر از آنان نمایندگان تهران بودند. اولین جلسه مجلس شورای ملی بدین ترتیب در ۱۷ مهر این سال تشکیل شد.

در هشتم دی ۱۲۸۵، اولین قانون اساسی ایران با عنوان «نظامنامه سیاسی» مشتمل بر ۵۱ اصل تدوین شد و به امضای شاه رسید. این قانون در حقیقت گزیده‌ای از قوانین اساسی کشورهای بلژیک، فرانسه و بلغارستان بود. این قانون با امضای شاه، صورت قانونی یافت. ده روز پس از این رویداد مظفرالدین شاه در ۱۸ دی ۱۲۸۵ درگذشت.

از این تاریخ تا کودتای رضاخان که به منزله مرگ مشروطیت بود طی یک دوره ۱۵ ساله، ایران شاهد حوادث فراوانی بود. مجلس اول مشروطه ۲ سال پس از شروع در ۱۲۸۷ توسط نظامیان روس و به یاری حکومت وقت که مشروطیت را تهدیدی علیه پایه‌های قدرت خود می‌دانست به توپ بسته شد. سپس در فضای اختناق ایجاد شده بسیاری از رجال آزادیخواه و روحانیون دلسوز و معتمدین جامعه از جمله روزنامه‌نگاران به دار آویخته شدند. در مرحله بعد از یکسو تهران به تصرف مشروطه‌خواهان درآمد و از سوی دیگر وقوع جنگ اول جهانی سبب گسترش مداخلات قوای بیگانه در شمال و جنوب و غرب ایران شد. قراردادهای ۱۹۰۷ و ۱۹۱۵ نیز ایران را به مناطق تحت نفوذ آن‌ها تبدیل کرد.

منبع:تاریخ ایرانی
مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:

ریسک خرید بیت کوین بالاست؛ مراقب باشید

واکنش نتانیاهو به بیانیه پایانی کنفرانس استانبول

هزینه تولید بنزین بیش از 2000 تومان است!

«هیراد» مهمان امشب "دورهمی"

رهبر انقلاب از چه طریقی در جریان مسائل کشور قرار می‌گیرند؟

آدرس های اینترنت در انحصار شرکت ‌های آمریکایی

قول و قراری که روحانی و اردوغان گذاشتند

دیدار روحانی و اردوغان پشت درهای بسته

افزایش ۴۰درصدی صادرات به روسیه

قدیمی‌ترین نقاره‌زن حرم امام رضا (ع) درگذشت

مایحتاج برنج کشور چقدر است؟

آشنایی با هکر مشهور جهان

دیدار هیات های ایرانی و آمریکایی در وین

آشنایی 3 راز داشتن عمری طولانی

تمدید مهلت ثبت نام آزمون ارشد

بهترین سن ازدواج بنا بر تحقیقات چه سنی است؟

برطرف شدن مشکلات فنی صدور کارت ملی هوشمند

شرایط حذف پیشوند یا پسوند از نام‌خانوادگی

افزایش وابستگی آمریکا در حوزه فضایی به روسیه

نامه مهم 127 نماینده مجلس به رئیس‌جمهور

بیانیه نشست سازمان همکاری اسلامی برای قدس

نام سیلیکون ولی از کجا آمده است

«خبرسازترین متهمان و محکومان»!

حقایق عجیب و جالب درباره زبان حیوانات!

حداکثر سن برای فعالیت وزرا 65 سال شد

تهدید به قتل "ترامپ و نتانیاهو" توسط داعش

رونمایی لنوو از لپ تاپ هیبریدی Yoga 920

آیا شیر گران می‌شود؟

خبرهای خوب و بدی برای گروه‌های خونی

اعلام زمان واریز یارانه آذرماه

آشنایی با سرطان «سارکوم»

پایان فرصت ثبت‌نام در آزمون ارشد۹۷

تاثیر سرعت اینترنت بر رشد اقتصادی کشور

نوسان قیمت نفت در مرز 64 دلار!

کی‌روش هفتمین مربی برتر سال ۲۰۱۷ جهان در رده ملی

گذر طلا از کوچه ارزانی

اعلام میزان پول همراه مسافر

غایب امروزِ نشست کمیسیون برجام!

جیغ زدن نوزاد ناشی از مشکل اعصاب است؟

عجایب "رضا ضراب"!

چشم دولت به درآمد ۳۷ هزار میلیاردی از گرانی سوخت!

مردم کشورهای دیگر چقدر عوارض خروج می‌دهند؟

تعطیلی سفارت روسیه در یمن

پرهیز از رفت و آمد به مکان های تهمت برانگیز

واکنش سخنگوی شورای نگهبان به سوت زدن "اژه‌ای"

چرا با افزایش قیمت بنزین، یارانه یک ریال اضافه نشد؟

پایان مهلت کنگره؛ برجام دوباره تهدید شد!

گوگل قفل آیفون جدید را شکست!

مهم‌ترین دلایل بی‌حالی و بی‌حوصلگی

پاسخ کیهان به سلبریتی های معترض

اعلام زمان پیش فروش بلیت قطارهای زمستانی

چطور ویتامین D به کاهش وزن کمک می‌کند؟

سفر هیأت نظامی روسیه به کره شمالی

آخرین وضعیت روابط ایران و عربستان

خبر جدید اتحادیه اروپا درباره برجام

افزایش طول عمر با مصرف 5 خوراکی

دانشگاه علوم پزشکی اراک در جمع برترین های دنیا

اعلام تاریخ قطعی خروج انگلیس از اتحادیه اروپا

ابلاغ 2 قانون جدید رئیس جمهور

ارسال پیش‌نویس قطعنامه به شورای امنیت علیه تصمیم ترامپ

پیام سردار سلیمانی به فرماندهان گردان قسام و القدس

بهترین توصیه برای جلوگیری از عقب انداختن کارها

حذف جدول ویژه پژوهش و فناوری در لایحه بودجه ۹۷

انتقاد تند "سجاد انوشیروانی" از جو ایجاد شده علیه «سلیمی»

ضرر خریداران در حراجی سکه!

گزارش وزیر خارجه انگلیس از سفرش به تهران

پیش قدم شدن "گمرک ایران" در اجرای طرح اتحادیه اروپا

رازهای زندگی سلبریتی‌های وطنی در اروپا و آمریکا

آیا جهان در حال مرگ است؟

کاهش بودجه "مرکز ملی فضای مجازی" ۸۵درصد

بیان حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در قضا و قدر

بیان حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در قضا و قدر

افزایش شمار کشته شدگان زلزله کرمانشاه

خانه‌های میلیاردی تهران کجاست؟

اتفاقات باورنکردنی که تا سال 2100 در جهان خواهد افتاد

۲۶ دلیل نمایندگان برای استیضاح ربیعی

چربی شکم‌تان به این 4 دلیل آب نمی‌شود!

اعلام کشف جدید "تلسکوپ ناسا"روز پنجشنبه

آشنایی با خواص هندوانه شب یلدا

سفر ناگهانی پوتین به سوریه!

اعلام زمان اعلام نتایج مرحله تکمیل ظرفیت کنکور۹۶

حذف صبحانه ساعت درونی بدن را مختل می کند!

ابوبکر البغدادی کجاست؟

چرا سریال «لیسانسه‌ها 2» پُربیینده شده است؟

گزارش ارزانی و گرانی مواد خوراکی

آماده‌باش طلای جهانی برای سقوط

۱۱ سنت ازدواج باور نکردنی در سراسر جهان!+تصاویر

اعلام 3 گروه یارانه بگیر از سوی "نوبخت"

یاوه‎گویی‎های نتانیاهو علیه ایران در دیدار با موگرینی

تنبیه دولت برای متقاضیان سفر به خارج

فایده های افزایش عوارض خروج ازکشور

پیامهای سفرِ تهران جانسون به کاخ سفید

پیامهای سفرِ تهران جانسون به کاخ سفید

مبتلایان به ام اس حتما بخوانند

اعلام ترکیب "پرسپولیس" مقابل صنعت نفت

آماده‌باش پلیس در 29 استان و 100 گردنه برف‌گیر

ارزش روز سهام عدالت چقدر است؟

بزرگترین ایراد طرح رجیستری موبایل

تکذیب افزایش نرخ جرایم رانندگی+جدول

جدال لفظی نتانیاهو و اردوغان

درآمد دولت از جرائم رانندگی در بودجه97 چقدر است؟

توصیه امام رضا (ع) درباره انگشتر عقیق

این مواد غذایی را در یخچال نگذارید!

حیاط کافه نادری از فهرست مزایده خارج شد

کنگره نمی‌تواند تحریم‌های ایران را برگرداند!

اتفاق نظر ضد ایرانی نتانیاهو و مکرون!

آغاز طرح زمستانه پلیس راهور

قطر مجهزتر می شود!

آغاز انتشار بروزرسانی جدید برای نوکیا 3

جدول/دلار بانکی گران‌تر شد!

جزئیات جدید از قرارداد مهم نفتی ایران و عراق

چه چیزی باعث کلسترول بالا می شود؟

چه چیزی باعث کلسترول بالا می شود؟

واکنش وزارت کشور به راه‌اندازی گشت‌های ویژه سپاه

بارش باران در شمال و جنوب کشور از فردا

اطلاعیه وزارت اطلاعات درباره انتشار یک عکس در فضای مجازی

ایران قهرمان تپانچه بادی جوانان آسیا شد

اخراج هیات بحرینی از سازمان اوقاف اسلامی قدس

چه کسانی نباید نماز اول وقت بخوانند؟

در ملل چه می گذرد؟

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

یخ بازار "مسکن" باز شد

ممنوعیت نگاه کردن به یک اسکناس در اسرائیل!

برف و کولاک ۱۲ استان را درنوردید

بانکها همچنان نرخ سود را دور می‌زنند!

دیدار امام زمان(عج) با پیرمرد قفل ساز

هم‌نوایی عربستان و بحرین با رژیم صهیونیستی

پیشنهاد وسوسه‌انگیز پوتین به عربستان

ادعاهای تکراری "کاخ سفید" علیه ایران درباره « یمن »

افزایش رشته‌های بدون کنکور دانشگاه آزاد

افزایش "10درصدی" حقوق کارکنان

چه افرادی در معرض ابتلا به سرطان مثانه هستند؟

آخرین آمار تخمینی ایدز در کشور

212 هزار دلار پاداش فیفا برای باشگاه‌ها

تسهیل شرایط گرفتن "وام بانکی"

جشنواره موسیقی فجر با طعم "سینما"!

جدول/دلار بانکی با گرانی استارت زد

جودوکار ایرانی در تیم ملی ترکیه!

ذره بین نظارتی روی وزیران درباره تحقق شعار امسال

اقدام وقیحانه گوگل در پیشواز از تصمیم ترامپ!+عکس

آغاز اجرای فرمان ضد مهاجرتی ترامپ

پشت پرده جریان تشیع انگلیسی و ماموریت آنها

حدیث خاتم الانبیاء درباره شرک‌ورزی

ایران قهرمان کشتی آزاد باشگاه‌های جهان

ایران قهرمان کشتی آزاد باشگاه‌های جهان

واردات برنج منتفی است!

چگونه "اروپا" با بیت کوین کنار می‌آید؟

آمریکا هنوز در چارچوب برجام عمل می‌کند!

قهرمان رفتنی است؟!

آسیب دیدگی مغز کودکان با آلودگی هوا

توافق بزرگ آمریکا با داعش!

برف و کولاک ۱۱ استان کشور را درنوردید

غار اصحاب کهف کجاست؟

واکنش سپاه پاسداران به حماقت ترامپ

برگزاری کنفرانس خبری کمپین حمل مشعل المپیک زمستانی2018 به میزبانی سامسونگ

نهایی شدن توافق نظامی فرانسه با قطر

۷ روش برای داشتن موهای قوی و درخشنده

ایران به اتهام زنی دستیار ترامپ واکنش نشان داد

۸ حقیقت تکان دهنده در مورد مضرات وای فای!

جزئیات جدید از کشته شدن صالح و دو دستیارش هنگام فرار از یمن

رضا ضراب باز هم خبرساز شد!

دارچین چه خواصی دارد؟

زیر پوست تغییرات در وزارت خارجه!

اعلام مبلغ تمدید قرارداد برانکو

اعلام پیش شرط گفتگو آمریکا با کره شمالی

سفر رئیس دومای روسیه به ایران

هوای تهران آلوده‌تر شد!

قرارداد فامیلی در فرودگاه امام خمینی(ره)!

اظهارات مهم نخست وزیر دوران "مبارک"!

نورهایی که معلوم نیست از کجا می آیند!+عکس

جزئیاتی از دادگاه "یاران" احمدی نژاد

اعلام راه های استعلام میزان خلافی خودرو

پشت پرده نوسانات نرخ ارز

ممنوعیت ارسال پیامک تبلیغاتی

آمار عجیب قهوه‌خانه‌های غیرمجاز در تهران!

حمله مشاور امنیت ملی کاخ سفید به ایران

دلایل بی‌حوصلگی مداوم

جدول/جهش دوباره قیمت‌ها در بازار سکه و ارز

چه کنیم نفس، ما را به آسانی به گناه نکشاند؟

عیدانه تلویزیون در میلاد پیامبر اکرم(ص)

دومین عامل مرگ افراد در اورژانس چیست؟

کاریکاتور/این هم عذاب وجدان سعید مرتضوی!

تصاویر/پدیده زیبای «ابرماه» در چهارگوشه دنیا

شکایت"سودان" از عربستان و مصر

آیا "سیف" از بانک مرکزی می‌رود؟

جنجال‌های مدل شدن عجیب بازیگران زن ایرانی+تصاویر

داماد ترامپ مامور اتحاد جهانی علیه ایران!

ثروت «نرگس کلباسی» است؟

کسب مدال طلا و رکوردشکنی "سهراب مرادی"

دیابتی ها کنجد بخورند!

توافق فتح و حماس در قاهره

امضای تفاهمنامه علمی بین ایران وبرزیل

عملکرد ۱۰۰ روزه بانک مسکن

کدام خواننده‌های خارج نشین به ایران بازمی‌گردند؟

جدول مقایسه تعرفه اینترنت غیر حجمی