08: 55 - دوشنبه 20 آذر 1396
کد خبر: ۵۹۹۹۳
تاریخ انتشار: ۱۰ مهر ۱۳۹۶ - ۱۰:۵۰
«عسر در مقابل یسر به معنای تنگی و دشواری (سیاح، ۱۳۷۳، ج. ۲، ص. ۱۰۴۹)، تنگدستی، فقر و تهیدستی (معین، ۱۳۷۹، ج. ۲، ص. ۲۳۰۰) و «حرج» نیز در معنایی مشابه عسر یعنی تنگدستی و سختی (سیاح، ۱۳۷۳، ج. ۱، ص. ۲۸۴)، تنگدل شدن و به کار در ماندن (معین، ۱۳۷۹، ج. ۱، ص. ۱۳۴۷) قرار گرفته است. موجود بودنِ سببِ عسر و حرج در زمان درخواست طلاق، تشخیص و احراز عسر و حرج زوجه توسط دادگاه و دائم بودن رابطه زوجیت، از جمله شرایط اعمال ماده مذکور است».


بررسی مصادیق 
طبق قانون مدنی امکان پذیرش درخواست طلاق از سوی زوجه در دادگاه محدود به موارد مشخصی است که برشمرده شده است. در قانون مدنی پیش از انقلاب اسلامی مواردی از سختی برشمرده شده بود که به استناد آن امکان تقاضای طلاق برای زوجه وجود داشت، اما به «عسر و حرج» اشاره‌ای نشده بود. با اصلاح ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی در سال ۱۳۶۱ عنوان عسر و حرج به عنوان منشأ طلاق به‌رسمیت شناخته شد. طبق این مقرره، چنان‌چه بر دادگاه محرز شود که ادامه پیوند زوجیت موجب عسر و حرج است، می‌تواند «برای جلوگیری از ضرر و حرج، زوج را اجبار به طلاق کند و در صورت میسرنشدن، به اذن حاکم شرع طلاق داده می‌شود». در اصلاحات بعدی این ماده در سال ۱۳۸۱ تبصره‌ای به آن افزوده شد که از باب تمثیل، به مصادیق احتمالی عسر و حرج اشاره می‌کند. این موارد موضوعاتی است که بنا به تأکید این ماده زندگی را برای زوجه با مشقت همراه می‌سازد و تحمل آن را دشوار می‌کند. طبق این تبصره موارد زیر اگر از سوی دادگاه محرز شود، مصداق عسر و حرج خواهند بود:
۱. ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت ۶ ماه متوالی و یا ۹ ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه.
۲. اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلای او به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام زوج به ترک آن در مدتی‌که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است. در صورتی‌که زوج به تعهد خود عمل نکند و یا پس از ترک، مجدداً به مصرف موارد مذکور روی آورد، بنا به درخواست زوجه، طلاق انجام خواهد شد.
۳. محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر.
۴. ضرب و شتم یا هرگونه سوءاستفاده مستمر زوج که عرفاً با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.
۵. ابتلای زوج به بیماری‌های صعب‌العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه صعب‌العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند.
در انتهای این تبصره تأکید شده است که موارد مذکور مانع از آن نیست تا دادگاه سایر موارد حادث را به عنوان عسر و حرج شناسایی و بر اساس آن به نفع زوجه حکم طلاق صادر کند؛ بنابراین مواردی نظیر ازدواج مجدد زوج، عدم ایفای وظایف زوجیت و خودداری از زناشویی از ناحیه زوج، عدم رسیدگی و توجه زوج به امورات خانواده، اجبار زوجه به انجام کار‌های خلاف اخلاق و عفت توسط زوج، یا بروز اعمال منافی عفت و حیثیت خانوادگی از سوی زوج همگی مواردی است که بنا به تشخیص دادگاه می‌تواند مصداق عسر و حرج و بروز دشواری در ادامه زندگی مشترک باشد.
همچنین در تشخیص این مشقت و دشواری، دادگاه می‌تواند به وضعیت خانوادگی و اجتماعی زوجه و همچنین عرف جامعه نیز توجه کند.

طلاق مبتنی بر عسر و حرج چه نوع طلاقی است؟
طلاق مبتنی بر عسر و حرج بنا به اتفاق حقوق‌دانان رجعی نیست بلکه بائن است. بدین ترتیب بعد از جاری‌شدن صیغه طلاق امکان بازگشت برای زوج وجود ندارد. همچنین این طلاق را نوعی طلاق خُلع محسوب نمی‌کنند. طلاق خلع طلاق مبتنی بر کراهت زوجه از همسر خویش است که در آن، با بذل مالی از سوی زوجه به زوج (چه به عنوان بخشی از مهریه یا تمام آن یا بیشتر از آن)، زوج راضی به طلاق می‌شود؛ در حالی‌که در طلاق مبتنی بر حرج رضایت زوج بر طلاق شرط نیست.
با این حال معمولاً در دادگاه‌ها بخشی از مهریه بذل می‌شود و این بذل به عنوان قرینه بروز مشقت برای زوجه در نظر گرفته می‌شود.

اثبات عسر و حرج در دادگاه
مطابق ماده ۱۲۵۸ قانون مدنی دلایل اثبات در دعاوی حقوقی چهار مورد است: ۱- اقرار، ۲- اسنادکتبی، ۳ -شهادت و ۴ – امارات. در عمل امری بعید است، اما ناممکن نیست که زوج در خصوص انتساب اموری به خود که می‌تواند مصادیق عسر و حرج باشد نزد قاضی یا شخصی دیگر به نحو شفاهی یا کتبی اقرار کند، مانند اقرار به اعتیاد، امور خلاف شأن و اخلاق خانوادگی و یا ضرب و شتم زوجه.
عسر و حرج امری است که باید به نسبت شرایط و اوضاع و احوال زندگی زوجین و عرف اجتماعی آن‌ها سنجیده شود و اساساً امور جاری زندگی مانند کسب و کار و معاملات به روی کاغذ نمی‌آیند؛ بنابراین شاید در نگاه اول استناد به اسناد کتبی در اثبات عسر و حرج دور از ذهن به نظر بیاید. با این حال دور از تصور نیست که اموری را بتوان با استناد به چنین اسنادی به اثبات رساند، مانند مدارک پزشکی که نشان‌گر اعتیاد یا بیماری صعب‌العلاج زوج است یا مدارک قضایی که نشان‌گر محکومیت زوج به زندان است. هم‌چنین مدارک پزشکی قانونی در موارد ضرب و شتم زوجه و مدارک حساب‌های بانکی در فرض عدم پرداخت نفقه از سوی زوج همگی مواردی است که به اثبات دعوی زوجه در طلاق حرجی کمک می‌کند. شهادت بستگان و آشنایان نسبت به اموری که موجد عسر و حرج برای زوجه است می‌تواند در نظر قاضی مؤید صحت ادعای زوجه در مورد عسر و حرج باشد.
در همه مواردی که خارج از موارد تمثیلی قانون، که بالاتر ذکر شد، است و می‌تواند مصداق عسر و حرج زن در ادامه زندگی زناشویی باشد، دلایل مختلفی می‌تواند منجر به ایجاد اماره در نظر قاضی شود. تمام قرائنی که ثابت‌کننده ادعای عسر و حرج باشند، قابل استفاده هستند. مانند پیامک‌ها و صورت تماس‌های تلفنی زوج و مواردی از این دست.

احراز عسر و حرج با توجه به شرایط اجتماعی و خانوادگی زن
عسر و حرج آن‌گونه که در قانون تعریف شده است، مفهومی کلی است که می‌تواند بنا به شرایط گوناگون منعطف باشد و مصادیق زیادی را از حیث عوامل گوناگون در برگیرد. کمااین‌که مشهور است احراز عسر و حرج باید با نگاه به شرایط و ویژگی‌های زن صورت گیرد نه عموم مردم یا زنان؛ بنابراین مصادیق متفاوتی می‌تواند برای یک زن عسر و حرج باشد که برای دیگری نباشد. این انعطاف مفهومی از یک سو به زنان این امکان را می‌دهد که فارغ از عرف عمومی صعوبت‌هایی معقول خود را دست‌مایه پایان دادن به زندگی زناشویی قرار دهند و از سوی دیگر قضات را از تعریف‌ها خشک و غیرقابل انعطاف قانون رهانده است. آن هم در مورد زندگی مشترک که مستقیماً متأثر از عواطف و کنش‌های ناهمسان افراد است.

بایسته‌ها
با این حال معین نبودن نوع طلاق ناشی از عسر و حرج باعث شده تا قضات عمدتاً از زوجه بخواهند بخشی؛ اگرچه ناچیز، از مهریه خود را ببخشند تا در بائن‌بودن طلاق تردیدی ایجاد نشود. از سوی دیگر در عین این‌که انعطاف مفهوم عسر و حرج امکان سنجش شرایط زوجه بنا به پیشینه اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی او را فراهم می‌کند، ممکن است از دخالت بینش شخصی قاضی در قضاوت چنین شرایطی، که آن هم خود متأثر از سوابق فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی قاضی است، مصون نباشد؛ بنابراین نمی‌توان گفت: این انعطاف کاملاً به نفع زوجه‌ای است که در تنگنا قرار گرفته است. کمااین‌که ممکن است بنا به سابقه مذکور، از نظر یک قاضی وقوع ضرب و شتم از سوی زوج یا امتناع او از انجام امور زناشویی مصداق عسر و حرج تلقی نشود؛ بنابراین به نظر می‌رسد لازم است قانون‌گذار تعریفی دقیق‌تر از عسر و حرج ارائه کند و به جای ذکر مثال‌های آن، معیار‌ها و ملاک‌های قابل اتکا برای تشخیص آن در زندگی زناشویی را برشمرد تا هم حدود حقوق و تکالیف زوجین مشخص شود و هم در جریان قضاوت حقی ضایع نشود.



منبع:مهرخانه
مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:

در ملل چه می گذرد؟

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

ائتلاف با اعتدال گرایان ایدولوژیک نیست

یخ بازار "مسکن" باز شد

ممنوعیت نگاه کردن به یک اسکناس در اسرائیل!

برف و کولاک ۱۲ استان را درنوردید

بانکها همچنان نرخ سود را دور می‌زنند!

دیدار امام زمان(عج) با پیرمرد قفل ساز

هم‌نوایی عربستان و بحرین با رژیم صهیونیستی

پیشنهاد وسوسه‌انگیز پوتین به عربستان

ادعاهای تکراری "کاخ سفید" علیه ایران درباره « یمن »

افزایش رشته‌های بدون کنکور دانشگاه آزاد

افزایش "10درصدی" حقوق کارکنان

چه افرادی در معرض ابتلا به سرطان مثانه هستند؟

آخرین آمار تخمینی ایدز در کشور

212 هزار دلار پاداش فیفا برای باشگاه‌ها

تسهیل شرایط گرفتن "وام بانکی"

جشنواره موسیقی فجر با طعم "سینما"!

جدول/دلار بانکی با گرانی استارت زد

جودوکار ایرانی در تیم ملی ترکیه!

ذره بین نظارتی روی وزیران درباره تحقق شعار امسال

اقدام وقیحانه گوگل در پیشواز از تصمیم ترامپ!+عکس

آغاز اجرای فرمان ضد مهاجرتی ترامپ

پشت پرده جریان تشیع انگلیسی و ماموریت آنها

حدیث خاتم الانبیاء درباره شرک‌ورزی

ایران قهرمان کشتی آزاد باشگاه‌های جهان

ایران قهرمان کشتی آزاد باشگاه‌های جهان

واردات برنج منتفی است!

چگونه "اروپا" با بیت کوین کنار می‌آید؟

آمریکا هنوز در چارچوب برجام عمل می‌کند!

قهرمان رفتنی است؟!

آسیب دیدگی مغز کودکان با آلودگی هوا

توافق بزرگ آمریکا با داعش!

برف و کولاک ۱۱ استان کشور را درنوردید

غار اصحاب کهف کجاست؟

واکنش سپاه پاسداران به حماقت ترامپ

برگزاری کنفرانس خبری کمپین حمل مشعل المپیک زمستانی2018 به میزبانی سامسونگ

نهایی شدن توافق نظامی فرانسه با قطر

۷ روش برای داشتن موهای قوی و درخشنده

ایران به اتهام زنی دستیار ترامپ واکنش نشان داد

۸ حقیقت تکان دهنده در مورد مضرات وای فای!

جزئیات جدید از کشته شدن صالح و دو دستیارش هنگام فرار از یمن

رضا ضراب باز هم خبرساز شد!

دارچین چه خواصی دارد؟

زیر پوست تغییرات در وزارت خارجه!

اعلام مبلغ تمدید قرارداد برانکو

اعلام پیش شرط گفتگو آمریکا با کره شمالی

سفر رئیس دومای روسیه به ایران

هوای تهران آلوده‌تر شد!

قرارداد فامیلی در فرودگاه امام خمینی(ره)!

اظهارات مهم نخست وزیر دوران "مبارک"!

نورهایی که معلوم نیست از کجا می آیند!+عکس

جزئیاتی از دادگاه "یاران" احمدی نژاد

اعلام راه های استعلام میزان خلافی خودرو

پشت پرده نوسانات نرخ ارز

ممنوعیت ارسال پیامک تبلیغاتی

آمار عجیب قهوه‌خانه‌های غیرمجاز در تهران!

حمله مشاور امنیت ملی کاخ سفید به ایران

دلایل بی‌حوصلگی مداوم

جدول/جهش دوباره قیمت‌ها در بازار سکه و ارز

چه کنیم نفس، ما را به آسانی به گناه نکشاند؟

عیدانه تلویزیون در میلاد پیامبر اکرم(ص)

دومین عامل مرگ افراد در اورژانس چیست؟

کاریکاتور/این هم عذاب وجدان سعید مرتضوی!

تصاویر/پدیده زیبای «ابرماه» در چهارگوشه دنیا

شکایت"سودان" از عربستان و مصر

آیا "سیف" از بانک مرکزی می‌رود؟

جنجال‌های مدل شدن عجیب بازیگران زن ایرانی+تصاویر

داماد ترامپ مامور اتحاد جهانی علیه ایران!

ثروت «نرگس کلباسی» است؟

کسب مدال طلا و رکوردشکنی "سهراب مرادی"

دیابتی ها کنجد بخورند!

توافق فتح و حماس در قاهره

امضای تفاهمنامه علمی بین ایران وبرزیل

عملکرد ۱۰۰ روزه بانک مسکن

کدام خواننده‌های خارج نشین به ایران بازمی‌گردند؟

جدول مقایسه تعرفه اینترنت غیر حجمی

چند گام مؤثر برای ایجاد تغییرات مهم در زندگی

برگزاری رزمایش تیپ ویژه "صابرین " سپاه پاسداران

افت دما در برخی از شهرها

شرط مهم کره شمالی برای مذاکره با آمریکا چیست؟

ایران سیندرلا نیست، گرگی در لباس میش است!

پاسخ وزارت خارجه به زمزمه‌های موشکی ماکرون

آشنایی با فواید هوای سرد

بهترین ویژگی‌های اندروید ۸.۱ اوریو

بهترین ویژگی‌های اندروید ۸.۱ اوریو

اعلام آغاز ثبت‌نام نقل و انتقال دانشگاه آزاد

چانه‌زنی‌ دوباره بانکی ایران در اروپا

چانه‌زنی‌ دوباره بانکی ایران در اروپا

پیام امیرقطر به "پوتین" چه بود؟

الگوی آیت‌الله بهجت در زهد و تقوا

آغاز فاز دوم رجیستری موبایل از سه شنبه

حباب قیمت سکه چقدر است؟

روش‌های تغذیه‌ای مفید برای درمان کم‌خونی

خصوصیت‌های عاطفی متولدین هر ماه چیست ؟

آیاگرانی نان برای همیشه منتفی می‌شود؟

جنگ روانی سعودی ها علیه ایران

دورخیز وزیر ارشاد سابق برای ریاست!

تخلف دولت در پرداخت سهام عدالت!

زیر زمین "قدس" چه خبر است!؟

درمان مشکلات پوستی با وانیل

لغو روادید ایران و روسیه در مرحله نهایی

اظهارات روحانی در افتتاحیه فاز اول بندرچابهار

مهم‌ترین برنامه‌های کاری ربیعی در سال ۹۷

10فایده جالب ماست یونانی برای بدن

فیگو برای شرکت در برنامه نود،500میلیون تومان گرفت؟

معرفی موفق ترین فرمانده نیروهای مسلح

انصارالله به اوضاع پایتخت مسلط شد

صعود ایران از گروه غیر ممکن نیست

عرضه آپدیت جدید نقشه گوگل سازگار با آیفون x

کمک ۶۰۰ میلیاردی دولت برای زلزله کرمانشاه

سرنوشت برجام و یارانه نقدی از منظر رئیس مجلس

اعلام میزان افزایش دستمزد داوران

اعلام فهرست جدید موادغذایی غیراستاندارد

هشدار حماس به آمریکا درباره بیت‌المقدس

ورود ایران به یک باشگاه منحصربه‌فرد نظامی

آشنایی باخواص جوانه گندم برای سلامتی

صف‌آرایی ستاره‌های کشتی ایران و آمریکا در آزادی

بهترین خصلت در کلام امیرالمومنین(ع)

تکذیب ادعای «جدال لفظی ظریف و جبیر»

آخرین قیمت گوشی‌ها در بازار ایران‌ +جدول

بیانیه انجمن علمای یمن درباره حوادث صنعا

تلاش های شما برای کاهش وزن بی تاثیر است؟1

دهقان فداکار درگذشت

آغاز اجرای طرح کسر خدمت فرزندان ایثارگران از امروز

8 روش برای بهبود خشکی پوست

درمان لرزش دست با مصرف این دمنوش ها!

انتشار جدول تعرفه اینترنت غیرحجمی" شاتل"

جدول/دلار بانکی گران‌تر شد

پیام مهم"نصرالله" به "سعدالحریری"

کاهش نرخ اجاره بهای مسکن

امروز؛ رونمایی از البوم جدید «سالار عقیلی»

گزارش ۱۰۰ روزه نوبخت در تلویزیون

پیشنهاد افزایش یارانه نیازمندان روی میز دولت

هشدار درباره سرمایه‌گذاری در "بیت‌کوین"

چگونه جلوی سونامی طلاق را بگیریم؟

هدف رئیس جمهور از سفر به سیستان و بلوچستان

شیطنت داخلی‌ها در پرونده کریمی!

اعترافی که سعد الحریری کرد!

وزش باد و کولاک در شمال شرق کشور

«دورهمی» جدید در غیاب سیامک انصاری

حمایت جدی روسیه از عضویت ایران در «شانگهای»

تغییر طرز تفکر با 20 نقل قول از اینشتین

تکذیب محاصره دریایی کره شمالی

واکنش کی‌روش به گروه ایران در جام جهانی فوتبال

بازتاب حراج ها در بازار سکه

امروز؛ پایان فرصت ثبت‌نام در آزمون دکترای۹۷

نشست‌های شورای امنیت درباره کره شمالی

توصیه" لاوروف "به ایران و عربستان چه بود؟

چند ترفند ساده برای لاغری

کاهش قیمت اوراق وام مسکن

واکنش‌ها به گروه B جام جهانی 2018

آغاز دور جدید مذاکرات دولت و مخالفان ونزوئلا

اعلام شیوه نامه جدید اردوهای دانش آموزی

رشد 60 درصدی تجارت ایران با اروپا

پیشنهادهایی برای گفتگوهای رییس‌جمهور در تلویزیون

"البغدادی" هنوز زنده است!

جدول لیگ برتر در پایان هفته چهاردهم

چه کسی پشت پرده اعترافات "رضا ضراب" است؟

فاز جدید "تحول سلامت"

یاری ستمگر چه کیفری دارد؟

افزایش تورم تولید کننده

آزادی بانفوذترین شاهزاده سعودی با پرداخت «پول»

تکذیب تعلیق محرومیت پرسپولیس از سوی CAS

حمایت کمیته اوپک از تمدید توافق نفتی

لاریجانی بانک مرکزی را تهدید کرد!

سی‌ان‌ان، کاخ سفید را تحریم کرد

صعود اندک طلا در بازار جهانی

رونمایی از 9 دستاورد جدید نیروی دریایی ارتش+عکس

بیانیه فدراسیون کبدی درباره مربی روسری پوش

اعلام اصلاحات جدید دفترچه آزمون دکتری

رسیدگی ۱۵نهاد دولتی به قتل‌های قاتل نامرئی

دفاع جهرمی از نرخ های جدید اینترنت!!

قیمت شگفت‌انگیز "بیت‌کوین" در ایران+جدول

مهمترین اقدام در پیشگیری از تالاسمی

ماجرای خواستگاری حضرت خدیجه (س) از پیامبر اکرم (ص)

آخرین آمار مبتلایان به ایدز در کشور

آیا روحانی ۱۶ آذر به کدام دانشگاه می‌رود؟

مدیرعامل خبرگزاری فارس تغییر کرد

محکومیت آزمایش موشکی کره شمالی توسط "گوترش"

پیش‌بینی وضعیت بارش‌ها در آذرماه

معرفی نامزدهای جایزه موسیقی «گرمی» 2018

چرایارانه افزایش می‌یابد؟

کاهش "قیمت‌ نفت" در آستانه نشست اوپک

اپل آیفون جدید ارزان عرضه می کند

اسپانسرها چقدر در اتفاقات مستطیل سبز تاثیر دارند؟

راه اندازی اینترنت مستقل روسیه در سال 2018

کاهش تولید روغن نباتی 4 درصد

اعلام نحوه ر سیدگی خارج از نوبت به تخلفات کارمندان

انتشار نامه "احمدی نژاد" به رهبر انقلاب

برگزاری بیست و دومین کنگره کاردرمانی ایران

جدول/ قیمت فروش مسکن در مناطق 22 گانه پایتخت

مزایای بیت کوین با توجه به شرایط کشور

بارش‌ها تا پایان دی‌ماه به حد نرمال می‌رسد

بارش‌ها تا پایان دی‌ماه به حد نرمال می‌رسد

برنامه نداجا برای حضور در ایتالیا، اسپانیا و الجزایر