09: 12 - چهارشنبه 26 مهر 1396
کد خبر: ۵۹۹۹۳
تاریخ انتشار: ۱۰ مهر ۱۳۹۶ - ۱۰:۵۰
«عسر در مقابل یسر به معنای تنگی و دشواری (سیاح، ۱۳۷۳، ج. ۲، ص. ۱۰۴۹)، تنگدستی، فقر و تهیدستی (معین، ۱۳۷۹، ج. ۲، ص. ۲۳۰۰) و «حرج» نیز در معنایی مشابه عسر یعنی تنگدستی و سختی (سیاح، ۱۳۷۳، ج. ۱، ص. ۲۸۴)، تنگدل شدن و به کار در ماندن (معین، ۱۳۷۹، ج. ۱، ص. ۱۳۴۷) قرار گرفته است. موجود بودنِ سببِ عسر و حرج در زمان درخواست طلاق، تشخیص و احراز عسر و حرج زوجه توسط دادگاه و دائم بودن رابطه زوجیت، از جمله شرایط اعمال ماده مذکور است».


بررسی مصادیق 
طبق قانون مدنی امکان پذیرش درخواست طلاق از سوی زوجه در دادگاه محدود به موارد مشخصی است که برشمرده شده است. در قانون مدنی پیش از انقلاب اسلامی مواردی از سختی برشمرده شده بود که به استناد آن امکان تقاضای طلاق برای زوجه وجود داشت، اما به «عسر و حرج» اشاره‌ای نشده بود. با اصلاح ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی در سال ۱۳۶۱ عنوان عسر و حرج به عنوان منشأ طلاق به‌رسمیت شناخته شد. طبق این مقرره، چنان‌چه بر دادگاه محرز شود که ادامه پیوند زوجیت موجب عسر و حرج است، می‌تواند «برای جلوگیری از ضرر و حرج، زوج را اجبار به طلاق کند و در صورت میسرنشدن، به اذن حاکم شرع طلاق داده می‌شود». در اصلاحات بعدی این ماده در سال ۱۳۸۱ تبصره‌ای به آن افزوده شد که از باب تمثیل، به مصادیق احتمالی عسر و حرج اشاره می‌کند. این موارد موضوعاتی است که بنا به تأکید این ماده زندگی را برای زوجه با مشقت همراه می‌سازد و تحمل آن را دشوار می‌کند. طبق این تبصره موارد زیر اگر از سوی دادگاه محرز شود، مصداق عسر و حرج خواهند بود:
۱. ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت ۶ ماه متوالی و یا ۹ ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه.
۲. اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلای او به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام زوج به ترک آن در مدتی‌که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است. در صورتی‌که زوج به تعهد خود عمل نکند و یا پس از ترک، مجدداً به مصرف موارد مذکور روی آورد، بنا به درخواست زوجه، طلاق انجام خواهد شد.
۳. محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر.
۴. ضرب و شتم یا هرگونه سوءاستفاده مستمر زوج که عرفاً با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.
۵. ابتلای زوج به بیماری‌های صعب‌العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه صعب‌العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند.
در انتهای این تبصره تأکید شده است که موارد مذکور مانع از آن نیست تا دادگاه سایر موارد حادث را به عنوان عسر و حرج شناسایی و بر اساس آن به نفع زوجه حکم طلاق صادر کند؛ بنابراین مواردی نظیر ازدواج مجدد زوج، عدم ایفای وظایف زوجیت و خودداری از زناشویی از ناحیه زوج، عدم رسیدگی و توجه زوج به امورات خانواده، اجبار زوجه به انجام کار‌های خلاف اخلاق و عفت توسط زوج، یا بروز اعمال منافی عفت و حیثیت خانوادگی از سوی زوج همگی مواردی است که بنا به تشخیص دادگاه می‌تواند مصداق عسر و حرج و بروز دشواری در ادامه زندگی مشترک باشد.
همچنین در تشخیص این مشقت و دشواری، دادگاه می‌تواند به وضعیت خانوادگی و اجتماعی زوجه و همچنین عرف جامعه نیز توجه کند.

طلاق مبتنی بر عسر و حرج چه نوع طلاقی است؟
طلاق مبتنی بر عسر و حرج بنا به اتفاق حقوق‌دانان رجعی نیست بلکه بائن است. بدین ترتیب بعد از جاری‌شدن صیغه طلاق امکان بازگشت برای زوج وجود ندارد. همچنین این طلاق را نوعی طلاق خُلع محسوب نمی‌کنند. طلاق خلع طلاق مبتنی بر کراهت زوجه از همسر خویش است که در آن، با بذل مالی از سوی زوجه به زوج (چه به عنوان بخشی از مهریه یا تمام آن یا بیشتر از آن)، زوج راضی به طلاق می‌شود؛ در حالی‌که در طلاق مبتنی بر حرج رضایت زوج بر طلاق شرط نیست.
با این حال معمولاً در دادگاه‌ها بخشی از مهریه بذل می‌شود و این بذل به عنوان قرینه بروز مشقت برای زوجه در نظر گرفته می‌شود.

اثبات عسر و حرج در دادگاه
مطابق ماده ۱۲۵۸ قانون مدنی دلایل اثبات در دعاوی حقوقی چهار مورد است: ۱- اقرار، ۲- اسنادکتبی، ۳ -شهادت و ۴ – امارات. در عمل امری بعید است، اما ناممکن نیست که زوج در خصوص انتساب اموری به خود که می‌تواند مصادیق عسر و حرج باشد نزد قاضی یا شخصی دیگر به نحو شفاهی یا کتبی اقرار کند، مانند اقرار به اعتیاد، امور خلاف شأن و اخلاق خانوادگی و یا ضرب و شتم زوجه.
عسر و حرج امری است که باید به نسبت شرایط و اوضاع و احوال زندگی زوجین و عرف اجتماعی آن‌ها سنجیده شود و اساساً امور جاری زندگی مانند کسب و کار و معاملات به روی کاغذ نمی‌آیند؛ بنابراین شاید در نگاه اول استناد به اسناد کتبی در اثبات عسر و حرج دور از ذهن به نظر بیاید. با این حال دور از تصور نیست که اموری را بتوان با استناد به چنین اسنادی به اثبات رساند، مانند مدارک پزشکی که نشان‌گر اعتیاد یا بیماری صعب‌العلاج زوج است یا مدارک قضایی که نشان‌گر محکومیت زوج به زندان است. هم‌چنین مدارک پزشکی قانونی در موارد ضرب و شتم زوجه و مدارک حساب‌های بانکی در فرض عدم پرداخت نفقه از سوی زوج همگی مواردی است که به اثبات دعوی زوجه در طلاق حرجی کمک می‌کند. شهادت بستگان و آشنایان نسبت به اموری که موجد عسر و حرج برای زوجه است می‌تواند در نظر قاضی مؤید صحت ادعای زوجه در مورد عسر و حرج باشد.
در همه مواردی که خارج از موارد تمثیلی قانون، که بالاتر ذکر شد، است و می‌تواند مصداق عسر و حرج زن در ادامه زندگی زناشویی باشد، دلایل مختلفی می‌تواند منجر به ایجاد اماره در نظر قاضی شود. تمام قرائنی که ثابت‌کننده ادعای عسر و حرج باشند، قابل استفاده هستند. مانند پیامک‌ها و صورت تماس‌های تلفنی زوج و مواردی از این دست.

احراز عسر و حرج با توجه به شرایط اجتماعی و خانوادگی زن
عسر و حرج آن‌گونه که در قانون تعریف شده است، مفهومی کلی است که می‌تواند بنا به شرایط گوناگون منعطف باشد و مصادیق زیادی را از حیث عوامل گوناگون در برگیرد. کمااین‌که مشهور است احراز عسر و حرج باید با نگاه به شرایط و ویژگی‌های زن صورت گیرد نه عموم مردم یا زنان؛ بنابراین مصادیق متفاوتی می‌تواند برای یک زن عسر و حرج باشد که برای دیگری نباشد. این انعطاف مفهومی از یک سو به زنان این امکان را می‌دهد که فارغ از عرف عمومی صعوبت‌هایی معقول خود را دست‌مایه پایان دادن به زندگی زناشویی قرار دهند و از سوی دیگر قضات را از تعریف‌ها خشک و غیرقابل انعطاف قانون رهانده است. آن هم در مورد زندگی مشترک که مستقیماً متأثر از عواطف و کنش‌های ناهمسان افراد است.

بایسته‌ها
با این حال معین نبودن نوع طلاق ناشی از عسر و حرج باعث شده تا قضات عمدتاً از زوجه بخواهند بخشی؛ اگرچه ناچیز، از مهریه خود را ببخشند تا در بائن‌بودن طلاق تردیدی ایجاد نشود. از سوی دیگر در عین این‌که انعطاف مفهوم عسر و حرج امکان سنجش شرایط زوجه بنا به پیشینه اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی او را فراهم می‌کند، ممکن است از دخالت بینش شخصی قاضی در قضاوت چنین شرایطی، که آن هم خود متأثر از سوابق فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی قاضی است، مصون نباشد؛ بنابراین نمی‌توان گفت: این انعطاف کاملاً به نفع زوجه‌ای است که در تنگنا قرار گرفته است. کمااین‌که ممکن است بنا به سابقه مذکور، از نظر یک قاضی وقوع ضرب و شتم از سوی زوج یا امتناع او از انجام امور زناشویی مصداق عسر و حرج تلقی نشود؛ بنابراین به نظر می‌رسد لازم است قانون‌گذار تعریفی دقیق‌تر از عسر و حرج ارائه کند و به جای ذکر مثال‌های آن، معیار‌ها و ملاک‌های قابل اتکا برای تشخیص آن در زندگی زناشویی را برشمرد تا هم حدود حقوق و تکالیف زوجین مشخص شود و هم در جریان قضاوت حقی ضایع نشود.



منبع:مهرخانه
مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:

اشنایی با فواید مصرف تخم مرغ

سهم اندک ایران از تجارت حلال

امضا یادداشت تفاهم میان حزب الله لبنان و صداوسیما

طلای جهانی درجا زد!

تحریم کاربران ایرانی توسط "یوبی سافت"

اعلام 3 شرکت مجاز اخذ ویزای اربعین

بساط اسکناس از جیب ایرانی‌ها جمع شد؟

شیوع افسردگی و اضطراب در زنان بیش از مردان

آیا دیوارکشی اطراف مجلس مجوز داشت؟

وزش شدید باد در شمال، اردبیل و تهران

گزارشی از افزایش رسوایی‌های جنسی در هالیوود

مهم‌ترین علایم کم‌خونی چیست؟

نخستین زائر امام حسین (ع) چه کسی بود؟

آمار بالای پرخاشگری در جامعه

اعلام جزئیات آزمون استخدامی سال 96 قوه قضاییه

تصاویر/ دیدنی های امروز

تعیین اعضای هیات مدیره "شستا"

"پرواز" نرخ پروازهای اربعین

دیوانگی ترامپ، دامن ترکیه را هم گرفت!!

پارکبان‌ها پلیس هستند؟

آیا شهردار تهران در صدا و سیما ممنوع التصویر است؟

چرا معاون جدید وزیر بهداشت مافیای سازمان غذا و دارو را ریشه کن نمی کند؟

آشنایی با فواید و خطرات مصرف چغندر

تکذیب کمک روسیه به طالبان

آغاز به کار هجدهمین نمایشگاه تلکام با حضور وزیرارتباطات

خانم نماینده! هرچه بگندد نمک اش می زنند ...!!

وحشتناک ترین زندان های جهان+تصاویر

اقدامات ترامپ، صدای شرمن را هم در آورد!

تغییر احتمالی دیگر در شهرداری تهران

نتیجه دادگاه «رضا صادقی» چه شد؟!

جزئیات جلسه شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان

بیانیه اتحادیه اروپا درخصوص برجام

نتیجه دادگاه «رضا صادقی» چه شد؟!

توصیه های ورزشی برای فصل پاییز

اعلام داوران ۷ دیدار از هفته دهم لیگ برتر

بسته تنبیهی برای بانک‌های نرخ‌شکن!!

شهرداری تهران ۴برابرظرفیت نیرو دارد

رونمایی سه کتاب صوتی و یک نمایشگاه رادیویی

تصاویر/ دیدنی های روز جهان

تکذیب یک خبر درباره هادی خامنه‌ای

راز کج شدن سازه هایی مانند برج پیزا چیست؟

چرا دچار بدن درد می‌شویم؟

نقشه فرزند بارزانی برای حزب طالبانی چیست؟

تسویه بدهی بانک‌ها به جریان افتاد

رونمایی هلیو P40 "مدیاتک" در سال آینده

هشدار پلیس راهور به مسافران و رانندگان شمال کشور

محدودیت های عجیبی که فقط در کره شمالی وجود دارد!

تازه‌ترین آمار واگذاری‌های دولت

ساخت آنتن پرنده برای افزایش پهنای باند اینترنت

زنگ خطر جدید برای ترانزیت ایران!

جزئیات جلسه دادگاه همدستان بابک زنجانی

اشنایی با جوان ترین رهبر اروپا

شرایط پرداخت وام 4 میلیونی به 300 هزار بازنشسته

سری جدید «صبح بخیر ایران» چه تغییراتی کرده؟

رمزگشایی یک سایت از پیام سردار سلیمانی برای طالبانی

حمایت اتحادیه افریقا از برجام

اولتیماتوم لاریجانی درباره برجام

هشدار وقوع طوفان در شمال کشور

ثبات در قیمت اوراق تسهیلات مسکن

پدیده ای جدید به نام «نوزادان پلاستیکی»! +عکس

صدور ویزاهای اربعین به صورت انفرادی

سناریوهای کنگره برای برجام

اعلام شرایط استفاده از فاینانس

آیا پرونده‌ بازِ توقیف در سینما به «صفر» می‌رسد؟!

آغاز مرحله تکمیل ظرفیت آزمون ورودی ارشد از امروز

تیلرسون مدت زمان دیپلماسی با "اون" را مشخص کرد

شهادت «حضرت امام زین ‏العابدین»(ع) امام چهارمِ شیعیان

درخواست اقتصادی فرانسه از ایران چیست؟

آیاسینمای ایران به اکران فیلم‌های خارجی نیاز دارد؟

پدیده ای جدید به نام «نوزادان پلاستیکی»! +عکس

چرا دانشجویان در حضور روحانی سخنرانی نکردند؟

اهداف سفر سرلشکر سلیمانی به کردستان عراق چیست؟

فواید جسمی و روحی ازدواج کردن

تذکر در مورد دیوارکشی مقابل مجلس

پیش‌بینی بانک جهانی از رشد اقتصادی ایران چیست؟

اخراج وزیر پیشین دادگستری چین از حزب حاکم به اتهام فساد!

اخراج وزیر پیشین دادگستری چین از حزب حاکم به اتهام فساد!

شرایط جدید واردات برنج چیست؟

تفاوت وینفرد شفر با مربیان ایرانی چیست؟

هشدار فتا درباره فروش اینترنتی بلیت پرواز نجف

ایاسفر ماکرون به تهران حاوی پیام است؟

پخش ویژه‌برنامه «اشراق» در شب شهادت امام سجاد(ع)

زائرین اربعین مراقب این بیماری ها باشند

جدول/تعطیلی یک روزه در بازار بین بانکی

جزئیاتی از صادرات نفت ایران در ماه جاری

اظهارات سرداران سپاه بعد از نطق وقیحانه ترامپ

میزان شدت خشکسالی در هر یک از استان‌ها+نمودار

ماجرای لو رفتن اطلاعات اکوئیفاکس ادامه‌دار شد!

دستور جهرمی درباره شبکه ملی اطلاعات چیست؟

علت حضور بالگردهای نظامی عراق در کرکوک چیست؟

سنگ اندازی برخی مدیران جلوی ورود برندهای خودروسازی به ایران را می گیرد!

آیا همه سرطان ها به درمان نیاز دارند؟

شناسایی ابزارهای جدید برای تشدید فشار علیه ایران توسط "پنتاگون"!

آیا تهدید برجامی ترامپ مسکن را گران می کند؟

آغاز ثبت نام ارشد فراگیر پیام نور از امروز

اغاز پیش‌فروش بلیت‌های پاییزی

کمپ تیم ملی کجاست؟+تصاویر

حذف سود گندم‌کاران با تاخیر در پرداخت+نمودار

تعیین جایزه ۱۰ میلیون دلاری برای افشای فساد اخلاقی ترامپ!

چطور سیا برای دانشمندان هسته‌ای تور پهن می‌کند؟

تغییر نام «خلیج سانفرانسیسکو» به «سد کرج»!

جایگاه جوانان در کلام رسول‌الله(ص)

جایگاه جوانان در کلام رسول‌الله(ص)

العرب: از این پس امپراطوری ایران قوی تر می شود

تیر به خودی در جنگ ارزی؟!

آشنایی با علائمی که نشان میدهد شما باهوش هستید

رجیستری؛ طرحی برای تمام فصول و وزرا

معرفی اولین رئیس فدارسیون زن در عربستان

تشریح اقدامات سازمان زیباسازی شهر تهران در پروژه پیرایش و بهسازی بازار شهر ری

معرفی اعضای هیات منصفه دادگاه مطبوعات

چگونه با انواع سرطان ها برخورد کنیم؟

نام واقعی ایوانکا ترامپ چیست؟

چه کسی برای مسدود شدن کانال‌های ضد انقلاب تصمیم می گیرد؟

اعلام برنامه‌ریزی‌ها برای مرز خسروی

روحانی به سفیرجدید نیجریه چه گفت؟

کره شمالی دوباره آمریکا را تهدید کرد!

مدیریت تعارض چیست؟

تاسیس مؤسس اپل پلتفورم آموزش فناوری

پیش‌بینی کارشناسان از قیمت طلای جهانی

آشنایی با درمان ۹ بیماری با زرد چوبه

«دورهمی» برای همیشه از تلویزیون رفت!

قیمت "مرغ" کاهش یافت

پاسخی به گستاخی نتانیاهو؛ قبورتان آماده است!+عکس

اعلام زمان واریز یارانه مهرماه

تدوین گزارش شش ماه سوم اجرای برجام

جایگاه "بستکبال" ایران همچنان در رده 22 جهان!

آیا محصول ارگانیک وجود دارد؟

آیا تحریم های جدید علیه ایران در راه است؟

اعلام زمان تاریخ سفر "ماکرون" به ایران

ترامپ نمی‌داند رئیس جمهور کجاست؟!

مسدود شدن 3 ماهه محور کرج - چالوس!

رشد 26 ارز بین بانکی/ دلار گران‌ترشد+ جدول

نه بندی به برجام اضافه می‌شود و نه تبصره‌ای

بیانیه جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به سخنان رئیس جمهور آمریکا

پایبندی ایران به برجام را تایید نمی‌کنم!

جدیدترین تصاویر جذاب و دیدنی روز

توصیه های مهم طب سنتی برای سالمندان

جدول/مظنه آپارتمان در زعفرانیه

محکوم شدن 3 خواننده معروف پاپ به 2 سال حبس تعزیری!

جایگاه "بستکبال" ایران همچنان در رده 22 جهان!

دورهمی به تلویزیون بازمی گردد؟

ثبت‌نام رانندگان در اسنپ متوقف شد!

رونمایی" ریزر " از تلفن هوشمند خود در تاریخ 10 ابان

«هپاتیت حاد» چیست؟

یادداشت اینستاگرامی ظریف برای روز حافظ

آیا قفل بازار مسکن موقتی است؟

فدراسیون فوتبال سعودی در باتلاق فساد!

انتشار صدوسومین شماره خط حزب الله با عنوان"مخاطب اول"

چرا پلیس های تلویزیون مجردند؟!

اعلام سه روز عزای عمومی در غرب عراق

اعلام زمان فروش بلیت‌های پاییزی قطار‌

هدف امریکا از اقدام علیه سپاه چیست؟

هدف امریکا از اقدام علیه سپاه چیست؟

تمامی خودروهای ولوو توسط داتیس خودرو گارانتی می شوند

تقدیر از سرهنگ "حمیدرضا خیلدار" به عنوان فرمانده نمونه

بی‌اطلاعی باشگاه پرسپولیس از تغییر زمان دربی!

لغو محدودیت محور هراز

درد را تحمل نکنید!

تصمیم گورباچف برای ادامه زندگیش چیست؟

نوسان طلای جهانی در مرز ۱۳۰۰ دلار!

صحبت های ظریف در جلسه غیرعلنی مجلس

انیمیشن "لایت سایت" موفق به دریافت 8 جایزه جهانی شد

حکایت عقده گشایی جدید آمریکا!

کریمی از لیست استقلال خارج می‌شود!

درمان رایگان اعتیاد برای گروه‌های آسیب‌پذیر

روستای عجیبی که شب‌ها ناپدید می‌شود !+عکس

استارت رکود بازار مسکن از چه زمانی زده شد

استارت رکود بازار مسکن از چه زمانی زده شد

استارت رکود بازار مسکن از چه زمانی زده شد

موارد مصرف و عوارض قرص لیورگل چیست؟

چرا خدا دعای شیطان را مستجاب کرد؟

قابلیت شارژ سریع گوشی های آیفون دروغ است؟!

اعلام رسمی آزادی الحویجه توسط ارتش عراق

کی‌روش همراه ملی‌پوشان به ایران بازنگشت!

تنگ تر شدن حلقه محاصره اقلیم کردستان!

آخرین مهلت پرداخت بخشودگی دیرکرد جرائم رانندگی

آشنایی باخواص شگفت انگیز جوانه ها

پیش‌بینی وضع هوای کشور

وزیر خارجه انگلیس از گفتگو با ظریف خبر داد

تهدیدات فضای مجازی جدی است!

ZTE هم به دنبال ساخت یک گوشی تاشو است!!

کدام پایگاه‌های آمریکا در تیررس موشک‎های ایرانی قرار دارند؟

اعلام زمان نشست خبری شفر و دایی

آمریکا کره شمالی را تهدید هسته ای کرد!

پیام سرلشکرجعفری به فرمانده ناجا

اشنایی با رازهای موفقیت آقای تلگرام ۳۲ ساله

جنگ نفتی ایران و عراق با عربستان!

تروریستی خواندن سپاه مُضر است!

اولین واکنش دولت به بازداشت برادر جهانگیری و افزایش نرخ دلار!

گزارشی از تاثیر افزایش قیمت دلار بر بازار

فراخوان مشمولان سربازی در مهرماه

مسئولیت جدید رئیس رسانه ملی چیست؟

مسئولیت جدید رئیس رسانه ملی چیست؟

پیش بینی "عربستان" از آینده تحریم ها علیه روسیه چیست؟

با عجایب دهگانه دنیا آشنا شوید!+تصاویر

مسکن مهر ۷۶۰ درصد قیمت زمین را افزایش داد!

اعلام زمان اعدام قاتل ستایش

چگونه اسکناس‌های معیوب را زنده کنیم؟

فاش شدن دلیل نرفتن ناتو از افغانستان

جزئیات جدید از پرونده جاسوس هسته ای