12: 46 - سه‌شنبه 01 اسفند 1396
کد خبر: ۵۹۹۹۳
تاریخ انتشار: ۱۰ مهر ۱۳۹۶ - ۱۰:۵۰
«عسر در مقابل یسر به معنای تنگی و دشواری (سیاح، ۱۳۷۳، ج. ۲، ص. ۱۰۴۹)، تنگدستی، فقر و تهیدستی (معین، ۱۳۷۹، ج. ۲، ص. ۲۳۰۰) و «حرج» نیز در معنایی مشابه عسر یعنی تنگدستی و سختی (سیاح، ۱۳۷۳، ج. ۱، ص. ۲۸۴)، تنگدل شدن و به کار در ماندن (معین، ۱۳۷۹، ج. ۱، ص. ۱۳۴۷) قرار گرفته است. موجود بودنِ سببِ عسر و حرج در زمان درخواست طلاق، تشخیص و احراز عسر و حرج زوجه توسط دادگاه و دائم بودن رابطه زوجیت، از جمله شرایط اعمال ماده مذکور است».


بررسی مصادیق 
طبق قانون مدنی امکان پذیرش درخواست طلاق از سوی زوجه در دادگاه محدود به موارد مشخصی است که برشمرده شده است. در قانون مدنی پیش از انقلاب اسلامی مواردی از سختی برشمرده شده بود که به استناد آن امکان تقاضای طلاق برای زوجه وجود داشت، اما به «عسر و حرج» اشاره‌ای نشده بود. با اصلاح ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی در سال ۱۳۶۱ عنوان عسر و حرج به عنوان منشأ طلاق به‌رسمیت شناخته شد. طبق این مقرره، چنان‌چه بر دادگاه محرز شود که ادامه پیوند زوجیت موجب عسر و حرج است، می‌تواند «برای جلوگیری از ضرر و حرج، زوج را اجبار به طلاق کند و در صورت میسرنشدن، به اذن حاکم شرع طلاق داده می‌شود». در اصلاحات بعدی این ماده در سال ۱۳۸۱ تبصره‌ای به آن افزوده شد که از باب تمثیل، به مصادیق احتمالی عسر و حرج اشاره می‌کند. این موارد موضوعاتی است که بنا به تأکید این ماده زندگی را برای زوجه با مشقت همراه می‌سازد و تحمل آن را دشوار می‌کند. طبق این تبصره موارد زیر اگر از سوی دادگاه محرز شود، مصداق عسر و حرج خواهند بود:
۱. ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت ۶ ماه متوالی و یا ۹ ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه.
۲. اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلای او به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام زوج به ترک آن در مدتی‌که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است. در صورتی‌که زوج به تعهد خود عمل نکند و یا پس از ترک، مجدداً به مصرف موارد مذکور روی آورد، بنا به درخواست زوجه، طلاق انجام خواهد شد.
۳. محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر.
۴. ضرب و شتم یا هرگونه سوءاستفاده مستمر زوج که عرفاً با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.
۵. ابتلای زوج به بیماری‌های صعب‌العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه صعب‌العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند.
در انتهای این تبصره تأکید شده است که موارد مذکور مانع از آن نیست تا دادگاه سایر موارد حادث را به عنوان عسر و حرج شناسایی و بر اساس آن به نفع زوجه حکم طلاق صادر کند؛ بنابراین مواردی نظیر ازدواج مجدد زوج، عدم ایفای وظایف زوجیت و خودداری از زناشویی از ناحیه زوج، عدم رسیدگی و توجه زوج به امورات خانواده، اجبار زوجه به انجام کار‌های خلاف اخلاق و عفت توسط زوج، یا بروز اعمال منافی عفت و حیثیت خانوادگی از سوی زوج همگی مواردی است که بنا به تشخیص دادگاه می‌تواند مصداق عسر و حرج و بروز دشواری در ادامه زندگی مشترک باشد.
همچنین در تشخیص این مشقت و دشواری، دادگاه می‌تواند به وضعیت خانوادگی و اجتماعی زوجه و همچنین عرف جامعه نیز توجه کند.

طلاق مبتنی بر عسر و حرج چه نوع طلاقی است؟
طلاق مبتنی بر عسر و حرج بنا به اتفاق حقوق‌دانان رجعی نیست بلکه بائن است. بدین ترتیب بعد از جاری‌شدن صیغه طلاق امکان بازگشت برای زوج وجود ندارد. همچنین این طلاق را نوعی طلاق خُلع محسوب نمی‌کنند. طلاق خلع طلاق مبتنی بر کراهت زوجه از همسر خویش است که در آن، با بذل مالی از سوی زوجه به زوج (چه به عنوان بخشی از مهریه یا تمام آن یا بیشتر از آن)، زوج راضی به طلاق می‌شود؛ در حالی‌که در طلاق مبتنی بر حرج رضایت زوج بر طلاق شرط نیست.
با این حال معمولاً در دادگاه‌ها بخشی از مهریه بذل می‌شود و این بذل به عنوان قرینه بروز مشقت برای زوجه در نظر گرفته می‌شود.

اثبات عسر و حرج در دادگاه
مطابق ماده ۱۲۵۸ قانون مدنی دلایل اثبات در دعاوی حقوقی چهار مورد است: ۱- اقرار، ۲- اسنادکتبی، ۳ -شهادت و ۴ – امارات. در عمل امری بعید است، اما ناممکن نیست که زوج در خصوص انتساب اموری به خود که می‌تواند مصادیق عسر و حرج باشد نزد قاضی یا شخصی دیگر به نحو شفاهی یا کتبی اقرار کند، مانند اقرار به اعتیاد، امور خلاف شأن و اخلاق خانوادگی و یا ضرب و شتم زوجه.
عسر و حرج امری است که باید به نسبت شرایط و اوضاع و احوال زندگی زوجین و عرف اجتماعی آن‌ها سنجیده شود و اساساً امور جاری زندگی مانند کسب و کار و معاملات به روی کاغذ نمی‌آیند؛ بنابراین شاید در نگاه اول استناد به اسناد کتبی در اثبات عسر و حرج دور از ذهن به نظر بیاید. با این حال دور از تصور نیست که اموری را بتوان با استناد به چنین اسنادی به اثبات رساند، مانند مدارک پزشکی که نشان‌گر اعتیاد یا بیماری صعب‌العلاج زوج است یا مدارک قضایی که نشان‌گر محکومیت زوج به زندان است. هم‌چنین مدارک پزشکی قانونی در موارد ضرب و شتم زوجه و مدارک حساب‌های بانکی در فرض عدم پرداخت نفقه از سوی زوج همگی مواردی است که به اثبات دعوی زوجه در طلاق حرجی کمک می‌کند. شهادت بستگان و آشنایان نسبت به اموری که موجد عسر و حرج برای زوجه است می‌تواند در نظر قاضی مؤید صحت ادعای زوجه در مورد عسر و حرج باشد.
در همه مواردی که خارج از موارد تمثیلی قانون، که بالاتر ذکر شد، است و می‌تواند مصداق عسر و حرج زن در ادامه زندگی زناشویی باشد، دلایل مختلفی می‌تواند منجر به ایجاد اماره در نظر قاضی شود. تمام قرائنی که ثابت‌کننده ادعای عسر و حرج باشند، قابل استفاده هستند. مانند پیامک‌ها و صورت تماس‌های تلفنی زوج و مواردی از این دست.

احراز عسر و حرج با توجه به شرایط اجتماعی و خانوادگی زن
عسر و حرج آن‌گونه که در قانون تعریف شده است، مفهومی کلی است که می‌تواند بنا به شرایط گوناگون منعطف باشد و مصادیق زیادی را از حیث عوامل گوناگون در برگیرد. کمااین‌که مشهور است احراز عسر و حرج باید با نگاه به شرایط و ویژگی‌های زن صورت گیرد نه عموم مردم یا زنان؛ بنابراین مصادیق متفاوتی می‌تواند برای یک زن عسر و حرج باشد که برای دیگری نباشد. این انعطاف مفهومی از یک سو به زنان این امکان را می‌دهد که فارغ از عرف عمومی صعوبت‌هایی معقول خود را دست‌مایه پایان دادن به زندگی زناشویی قرار دهند و از سوی دیگر قضات را از تعریف‌ها خشک و غیرقابل انعطاف قانون رهانده است. آن هم در مورد زندگی مشترک که مستقیماً متأثر از عواطف و کنش‌های ناهمسان افراد است.

بایسته‌ها
با این حال معین نبودن نوع طلاق ناشی از عسر و حرج باعث شده تا قضات عمدتاً از زوجه بخواهند بخشی؛ اگرچه ناچیز، از مهریه خود را ببخشند تا در بائن‌بودن طلاق تردیدی ایجاد نشود. از سوی دیگر در عین این‌که انعطاف مفهوم عسر و حرج امکان سنجش شرایط زوجه بنا به پیشینه اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی او را فراهم می‌کند، ممکن است از دخالت بینش شخصی قاضی در قضاوت چنین شرایطی، که آن هم خود متأثر از سوابق فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی قاضی است، مصون نباشد؛ بنابراین نمی‌توان گفت: این انعطاف کاملاً به نفع زوجه‌ای است که در تنگنا قرار گرفته است. کمااین‌که ممکن است بنا به سابقه مذکور، از نظر یک قاضی وقوع ضرب و شتم از سوی زوج یا امتناع او از انجام امور زناشویی مصداق عسر و حرج تلقی نشود؛ بنابراین به نظر می‌رسد لازم است قانون‌گذار تعریفی دقیق‌تر از عسر و حرج ارائه کند و به جای ذکر مثال‌های آن، معیار‌ها و ملاک‌های قابل اتکا برای تشخیص آن در زندگی زناشویی را برشمرد تا هم حدود حقوق و تکالیف زوجین مشخص شود و هم در جریان قضاوت حقی ضایع نشود.



منبع:مهرخانه
مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:

از رحلت پیامبر (ص) تا شهادت حضرت زهرا(س)

رده‌بندی فوتسال جهان

خوشمزه های اعتیادآور و مضر

لیست واردات کالاهای عجیب و غریب به کشور

سم زدایی تمام بدن در سه روز

توضیحات نماینده سامسونگ در ایران به دادستان کل کشور

اقدام غیرمنتظره رئیس جمهور افغانستان

نامزدی «آلفابت» در جشنواره بلژیک

تایید سقوط هواپیمای تهران - یاسوج

مصوبات بودجه ای امروز خانه ملت

امضای 15 سند همکاری تهران و دهلی

آشنایی با هفت دلیل سقط جنین

تصاویر/ بهترین عکس های خبری جهان

نتانیاهو زیر ذره‌بین!

طرح/ سلاح اشک

ادامه متروی تهران به استان مازندران

حذف صبحانه و بیماریهای در کمین نشسته

5 ترفند کاربردی برای مدیریت برنامه های آیفون و آیپد

طرح/ مواظب دلت باش!

دیدگاه کارگران،کارفرمایان و دولت درباره دستمزد ۹۷

تصاویر/ المپیک زمستانی 2018 در کره جنوبی

توصیه دلاری "آل اسحاق" چیست؟

مکروهاتی که روزی را از انسان دور می کند

همکاری‌ ۳ جانبه سپاه، وزارت نیرو و دفاع برای بارورسازی ابرها

سرقت اطلاعات هزاران کاربر اسنپ‌چت

برنامه داعش برای آینده چیست؟

ردپای امارات در پرونده جاسوسی کاووس سیدامامی!

ممنوعیت برگزاری آزمون های پیشرفت تحصیلی در مدارس

تعیین شروط افزایش سرمایه شرکت ها

توصیه امام صادق(ع) به خواندن این دعا

کدام فیلم‌ها متقاضی اکران نوروز 97 هستند؟

ارتودنسی نامرئی چیست؟

برنامه کامل نمایش‌ فیلم‌های ایرانی در برلین

حمایت «دبیرکل ناتو» از اجرای کامل برجام

شکایت "روسیه " از ایالت متحده

آغاز فروش گواهی سپرده ریالی با سود 20درصد

الزام دریافت کارت ملی هوشمند برای ایرانیان بالای ۱۵سال

آشنایی با بی علامت ترین سرطان بدن

برگزاری مراسم استقبال رسمی مقامات هندوستان از «روحانی»

رو شدن زرنگ بازی رژیم صهیونیستی!+تصاویر

بارش برف و باران در 18 استان

رئیس جمهور از "آزادی "کدام مردم سخن می‌گوید

فلاکت بارترین اقتصادهای جهان در 2018

مسواک برقی بهتر است یا دستی؟

حدیث پیامبر اکرم (ص) درباره محبت اهل بیت

ارزش هم‌نشینی با فقرا

آمریکا برای کره جنوبی سفیر تعیین نکرد!

۴ نقطه از دنیا که مُردن در آن‌ها ممنوع است! +تصاویر

اعلام رقم «عیدی» بازنشستگان کشوری

جدیدترین جزئیات از ماجرای حمله به نهاد ریاست جمهوری

هشدار، هرگز این مواد را به سالادتان اضافه نکنید!

انتشار جلد بیست و سوم دانشنامه جهان اسلام

کتاب، آیینه تمام نمای ملتها در تاریخ است

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز

اعلام مسیرهای 10گانه راهپیمایی 22 بهمن

حذف ناگهانی بستر ussd بد یا خوب؟!

این نشانه‌های سکته مغزی را جدی بگیرید

لفاظی به سبک نتانیاهو

گزارش المانیتور از کاهش محبوبیت روحانی

تشخیص آلزایمر7 سال قبل از بروز اولین علائم

"بورس" دوباره سبزپوش شد

حقوق بشر بحرین روی میز پارلمان انگلیس

تصاویر/عکس های ماه گرفتگی 11 بهمن 96

آمار روزانه کشته‌های حوادث ترافیکی کشور

اعلام زمان نشست خبری رئیس جمهور

"ارده کنجد" غذایی مناسب برای کاهش وزن

برگزاری آزمون سردفتری پس از 10سال

اعلام ترکیب استقلال برای بازی با ذوب‌آهن

برگزاری نشست رسانه ای چهارفیلم کوتاه جشنواره فجر 36

گوشی‌هایی که به اندروید اوریو به‌روزرسانی می‌شوند

اعلام زمان واریز سود سهام عدالت 4 گروه باقیمانده

"مالیات بر ارزش افزوده" ماندنی شد

مردان چشم‌عسلی مراقب این بیماری باشند

کدام سایت‌های داخلی نیم‌بها هستند؟

آغاز پیش فروش بلیط های نوروزی قطار

بازار ارز بین بانکی به خواب رفت

اعلام غایبان روز دوم جشنواره فیلم فجر

واکنش وزارت خارجه به ادعای ارتباط FATF با جاسوس هسته‌ای

واکنش آمریکا به سرنگونی جنگنده روسی

پشت پرده دیدار پرسپولیسی‌ها با فرد ممنوعه

«فرهیختگان»، میوه اعتماد به جوانان انقلابی

پیش‌بینی وضع هوای کشور

آغاز ساخت هزار مدرسه دیگر توسط بنیاد برکت

سخن امام جواد(ع) درباره فضای مجازی

انحصار و تقلب در عیارسنجی سنگ آهن صادراتی ایران!

غبارروبی از سیره خمینی

چرا دچار احساس خستگی دائمی هستیم

آغاز مرحله جدید رجیستری از امروز

آیاثروتمندترین شاهزاده سعودی آزاد است؟

برنامه دولت برای ترمیم "حقوق بازنشستگان"

حباب ارزهای دیجیتالی در حال ترکیدن است؟+نمودار

جان گرفتن "کشاورزی " ایران +جدول

از ظهور دلالان پیشگو تا مرده‌یابان لاکچری در مواقع بحرانی!

ادعایی درباره پیشنهاد ایران به پوتین

فواید سونا برای سلامتی بدن

زمزمه تغییر رئیس سازمان صدا و سیما!

نقشه رژیم صهیونیستی برای کلیساهای قدس

11 نکته کلیدی درباره لایحه بودجه 97

کاریکاتور/نمای منتشرنشده از جلسه مدیریت بحران برف!

واکنش باشگاه استقلال به ادعای الهلالی‌ها

طرح/ خود را در جایگاه تهمت قرار ندهید

حکایتِ نمایشی که ولیعهد اجرا کرد

تصاویر/ کرم های رنگارنگ پیله ساز و ابریشم

شکاف طبقاتی در ایران، کمتر از آمریکا و روسیه!

با مواد غذایی کپک زده چه کنیم؟

غافلگیری تروریست ها توسط روس ها

استخدام در گوگل بدون نیاز به فرم مشخصات

نگرانی «معمار تحریم های ایران» از رویکرد برجامی ترامپ

اعلام میزبان تیم‌های ایرانی در لیگ قهرمانان آسیا

آلودگی هوا در 5 استان طی امروز و فردا

مخالفت "مقتدی صدر " با تحریم انتخابات

ثبت نام 951 هزار نفر در کنکور

شرط تلویزیون برای پخش اختتامیه جشنواره فیلم فجر!

بانک‌های متخلف را معرفی کنید!

رابطه مصرف فیبر و پیشگیری از افزایش وزن

ادعایی درباره ارتباط کره شمالی با سوریه!

روزشمار انقلاب؛ امام، دولت را تهدید به اعلام جهاد کرد

پیش‌بینی دستمزد کارگران در سال آینده

چرا خوابیدن زیاد خطرناک است؟

آمار کل زندانیان ناآرامی های اخیر

فردا؛ فروش بلیت قطارهای نوروزی رجا

حدیث پیامبر اکرم (ص) درباره اختلاف بین مردم

واکنش‌ها به توقف پرداخت‌ها USSD

اعلام زمان برگزاری چهارمین اجلاسیه مجلس خبرگان

آیا خواص "عسل" با جوشاندن از بین می رود؟

کدام "تاکسی موبایلی" در روزهای برفی و بارانی به صرفه‌تر است

سرانجام کاهش نرخ سود وام‌ها چه شد؟

افشای نقشه عملیات مسلحانه سیا و نقش تلگرام در اغتشاشات ایران

آیاتماس صوتی و تصویری تلگرام ویروس است؟

چگونه راحت ۱۰ کیلو وزن کم کنیم؟

آشنایی با سوره هایی که برای موفقیت در دنیا و آخرت

«هشدار» جدید حزب‌الله به تل‌آویو

طلاق‌هایی برای معافیت از سربازی و دریافت مستمری!

آغاز روند افزایشی دما از فردا

برف گیشه‌ سینماها را سرد کرد!

جزییات بخشنامه واردات برنج

تکذیب ادعای وزیر راه و شهرسازی

افشای "رئیس سیا" از نقشه روس ها

تصویب جزئیات طرح ترافیک 97 تهران

رونمایی سپاه از شبیه‌ساز جنگنده اف۴

فردا؛ آخرین مهلت ثبت‌نام آزمون سراسری سال 97

سازوکار بیمه‌ای جدید برای مشاغل غیررسمی

رشیدپور جایگزین مهران مدیری شد

آخرین وضعیت بازداشت شدگان حوادث اخیر

لزوم ورود کمیته ملی المپیک به مناقشه فوتبالی ایران و عربستان

لغو مجوز 8 تعاونی اعتبار

وزیرخارجه انگلیس: موشک‎های حوثی‌ها ایرانی‌اند

هوای «ناسالم» به تهران بازگشت1

نکات جبرائیلی درباره اظهارات دیشب عراقچی

تاثیر دوپامین در افزایش افسردگی

شوکه شدن "روسیه" از سوی خزانه داری آمریکا

روایات متناقض از تاثیر "حراج سکه" بر بازار

موهبت خوردنی فصل سرما را از دست ندهید

اعلام جایگزین خدمت سربازی

افزایش قیمت 17 ارز در بازار بین بانکی+جدول

پایان "شوی" بازداشت شاهزادگان سعودی

آقای گل قرمزها به تیم‌ملی دعوت نمی‌شود؟

آشنایی با سامانه سفارش اینترنتی"ریحون"

سندسازی آمریکا با آرم استاندارد پفک!

افشاگری رهبرانقلاب درباره نقشه جدید آمریکایی ها با داعش

اعلام اسامی برگزیدگان تئاتر فجر

تعطیلی برخی از مدارس تهران!

دلایل مهم سرگیجه و روش‌های درمان آن

پیروی از باطل در کلام امام علی(ع)

آشنایی با 5 فاكتور افزايش طول عمر

تعویق سفر "رئیس جمهور " به کرمان

خبر خوش برای اقلیم کردستان عراق

شرطی برای کاهش تعرفه های خودروی هیبریدی

آسیب‌های انواع مواد غذایی نشاسته دار

درخواست سازمان مدیریت بحران از مردم

افزایش قیمت "طلا "

واکنش" تاج "به حاشیه‌های قرارداد تبلیغاتی «کی روش»

کمیسیون تلفیق حرفش را عوض کرد

پیش‌بینی وضع هوای کشور

دستور موکد رهبرانقلاب به دستگاه قضا

آشنایی با کارهایی که هرگز نباید بعد از ورزش انجام داد

بوی گرانی چرم ایرانی در بازارهای جهانی

محورهای باز و مسدود کشور

توضیحات وزارت خارجه درباره یک مصوبه جنجالی

اردوغان "ولیعهد عربستان" را تهدید کرد!

اعلام رسمی برگزاری بازی دوستانه ایران - تونس

دانستنی‌هایی جالب درباره دلفین‌ها+تصاویر

ظهور یک گروه تروریستی جدید در عراق+تصاویر

تاکسی دربستی؛ معضل تهرانی‌ها در روز‌های یخ زده سال!

راز‌های حیرت انگیز درباره برف که شاید ندانید+تصاویر

استعفای مشکوک مدیرعامل بانک صادرات!

حدیث امام علی (ع) درباره حق و باطل

پیام لاریجانی به سیدحسن نصرالله

"اون" در آتش سوخت!

دلار بانکی ارزان شد

پرداخت خلافی خودرو با یک کلیک!

گیاهانی از جنس آهن!

افزایش چشمگیر قیمت برنج هندی

شهر هزار ماسوله ایران کجاست؟

پیشنهاد "آخوندی" برای تصفیه دارایی‌های سمی

آخر هفته هوا برفی و بارانی می‌شود

هشت تنظیم مهم در اندروید

امشب پخش قسمت آخر سریال "لیسانسه ها"

آیا دادستان موظف به پیگیری افشاگری نجفی است؟!

علت اعتراضات اخیر در ایران از نگاه نیویورک تایمز