05: 28 - دوشنبه 28 آبان 1397
کد خبر: ۶۴۲۹۳
تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۳۹۷ - ۱۵:۴۳
دست‌اندرکاران کتاب اربعین مرثیه جزئیاتی از انتخاب برترین اشعار عاشورایی ادبیات فارسی را در طول هزار سال سرایش شعر فارسی بیان کردند.
چندی قبل و در آستانه اربعین حسینی، بنیاد دعبل خزائی از کتاب «اربعین مرثیه» شامل برترین اشعار عاشورایی زبان فارسی به داوری کارشناسان را که با همکاری انتشارات سپیده باوران منتشر شده است، رونمایی کرد. کتابی که در آن ۴۰ شعر برجسته ادبیات فارسی با محوریت عاشورا در طول هزار سال سرایش شعر فارسی و در ادامه چهار دهه پس از انقلاب اسلامی معرفی شده است و البته همانطور که کتاب مدعی آن است تمامی اظهار نظرهای علمی و نمرات احصا شده از داوران برای انتخاب این اشعار نیز در این کتاب به صورت شفاف و دقیق درج شده است. نوآوری و البته حساسیت موجود در این انتخاب موضوع نشستی بود که با حضور محمدرضا سنگری مدیر هیئت علمی و اندیشه‌ورز بنیاد دعبل خزایی، رضا اسماعیلی شاعر و مسئول اجرایی پروژه اربعین مرثیه و مسلم نادعلی‌زاده مشاور علمی این پروژه در خبرگزاری مهر برگزار شد. در ادامه مشروح اظهار نظرهای این افراد درباره این کتاب را می‌خوانیم:

نخستین موضوعی که در مواجهه با کتابی چون اربعین مرثیه خود را نشان می‌دهد ضرورتی بوده است که تالیف و تدوین آن را ایجاد کرده است. چه الزامی بنیاد دعبل را به این نتیجه رساند که این کتاب در دست تدوین قرار بگیرد

سنگری: موضوع کتاب «اربعین مرثیه» و تالیف آن به ۱۰ سال قبل بر می‌گردد. در آن زمان در بنیاد دعبل ما یک هیئت علمی شکل دادیم. بنیاد تا پیش از آن به طور عمده به مسائل رفاهی مداحان و ذاکران می‌پرداخت و از آن مقطع به این نتیجه رسیده بود که نیاز به یک هیات اندیشه‌ورز برای تامین نیازهای علمی مداحان و ذاکران هم هست. از وقتی که این هیات علمی شکل گرفت، مباحث زیادی در زمینه مداحی در آن مطرح شد. از موضوعات اخلاقی تا مسائل علمی و هنری آن مثل اجرا، نغمه‌های مذهبی و شعر. نشست‌های مختلفی هم برای آن برگزار شد. یکی از موضوعاتی که بسیار مورد توجه این هیات علمی قرار گرفت این موضوع بود که اگر قرار باشد شاخص‌ترین اشعار خودمان را به مداحان عرضه کنیم آنها کدام‌ها هستند و به چه دلیل. گاهی برخورد ما با این مساله عاطفی است و گاهی با پشتوانه‌ای از دلیل. زمینه این موضوع پیش آمد تا سه سال قبل. در آن زمان صحبت شد که اگر قرار باشد نمونه‌های برتر شعر عاشورایی را فراهم کنیم باید چه کاری انجام دهیم.

من قبول کردم که دو فهرست تهیه کنم. یک فهرست از شاعران هزاره شعر فارسی که با موضوع عاشورا صاحب اثر هستند و یک لیست از شاعران عصر انقلاب که آثار عاشورایی دارند. به ویژه اینکه در سال‌های پس از انقلاب از منظر کمیت و کیفیت هیچ حوزه‌شعری مثل شعر عاشورایی بارور نشده است. شاعران عصر انقلاب و جنگ محور اصلی‌شان عاشورا بود و پس از آن نیز هیچ شعری گستره شعر عاشورایی را پیدا نکرد.



لیستی که من تهیه کردم بالای صد نفر را شامل می‌شد. برای هر اسم شاخص‌ترین اثر نیز انتخاب شد. حالا برخی از شاعران یک اثر  و برخی دیگر با یک مجموعه شاخص شناخته می‌شدند. در عصر پس از انقلاب ماجرا متفاوت هم می‌شد برخی از شاعران نه تنها یک شعر که یک مجموعه شعر درباره یکی از اصحاب امام حسین(ع) داشتند. این دو فهرست در نهایت تهیه شد. تهیه آن هم خیلی از من وقت گرفت.

برخی از شاعرانی که انتخاب شدند مثل محتشم کاشانی و سیف فراغانی خیلی شناخته شده بودند. یا مثل شعر عاشورایی معروف دکتر شفیعی کدکنی را خیلی‌ها می‌شناسند و برخی را هم نه. به دنبال این انتخاب مساله داوری مطرح شد. به این نتیجه رسیدیم که داورانی از شعرا برای انتخاب این اشعار انتخاب کنیم اما نه هر شاعری بلکه شعرایی که در حوزه نظر هم تسلط داشته باشند تا بتوانند نظر دهند آیا اشعار و شعرایی که استخراج شده‌اند نگاهی جامع و ژرف به حادثه عاشورا داشته یا خیر. این شاعران انتخاب و دعوت شدند و اشعار در اختیار آنها قرار گرفت تا درباره آن نظر بدهند و از آنها خواسته شد اگر جدای از این فهرست نیز شاعری می‌شناسند که در زمینه عاشورایی صاحب رای و نظر است، او و اشعارش را معرفی کنند.

در ادامه درباره معیارهای داوری نیز دوستان بنیاد دعبل خزایی همکاری زیادی کردند. انتخاب چهل شاعر که وقت گذارند این حجم از اثر را در یک کتاب بخوانند و نظر و نمره بدهند و واقف باشند که نظر و نمره آنها عینا در کتاب درج می‌شود، کار ساده‌ای نبوده است. در این زمینه هم چهره‌های دانشگاهی و موثق را برگزیدیم و هم چهره‌های ادبی.انتخاب چهل شاعر که وقت گذارند این حجم از اثر را در یک کتاب بخوانند و نظر و نمره بدهند و واقف باشند که نظر و نمره آنها عینا در کتاب درج می‌شود، کار ساده‌ای نبوده است. در این زمینه هم چهره‌های دانشگاهی و موثق را برگزیدیم و هم چهره‌های ادبی. باقی کار همت بلند آقای رضا اسماعیلی بود که کار را پیگیری کند تا آرا جمع شود و بعد هم نقش و همت دوستان بنیاد از جمله آقای حسام مظاهری که به این کتاب منجر شد.

آنچه حاصل شده امروز برای ما یک ماده خام است که باید مورد توجه و مداقه قرار بگیرد. اینکه چرا یک چهره دانشگاهی شعر محتشم را فاقد ارزش ادبی می‌داند محل توجه جدی کارشناسی است و اینکه یک شاعر بالاترین سروده عاشورایی پس از انقلاب را شعری از سیدحمیدرضا برقعی می‌داند  هرچند این شعر تنها مطلوب این شخص می‌شود و نه هیات داوری محل توجه است و باید مورد بررسی دقیق قرار بگیرد و حتی می‌تواند تکیه‌گاهی برای بررسی‌های سبکی و ادبی قرار بگیرد.

کتاب «اربعین مرثیه» به این گواهی الان می‌تواند محمل بحث و نظر جدی قرار بگیرد و به نظرم کار رسانه است که به سراغ کسانی که نظرهای چالش‌برانگیزی در این اثر داشته‌اند، برود.

از توضیحات شما متشکرم. اما به نظرم بد نیست به این بهانه نگاهی هم داشته باشیم به وضعیت پژوهش ادبی درباره عاشورا و به این استناد بگوییم که این کتاب در چه مرتبه و جایگاهی از پژوهش ادبی درباره عاشورا ایستاده است؟

سنگری: ما یک جایزه کتاب سال عاشورا در بنیاد دعبل داریم که نشان داده عرصه پژوهش‌های عاشورایی در این سال‌ها با رشد قابل توجهی همراه بوده است اما کار به زیادی هنوز نیاز داریم. پژوهش‌های ادبی عاشورا این روزها خیلی بارز و پررنگ نیست. تعداد پایان‌نامه‌ها با رویکرد ادبی روند نزولی داشته است. به نظرم باید به فکر تقویت این مساله باشیم.

اسماعیلی: ضرورت پژوهش درباره ادبیات عاشورا را چند سالی است که حس کرده ایم و به این نتیجه رسیده بودیم که باید کارهای جدی و نظری در این مساله داشته باشیم. خاطرم هست در ۱۵ سال قبل به دعوت جهاد دانشگاهی پژوهشی برای بررسی و انتخاب بهترین شعر عاشورایی پس از انقلاب اسلامی را انجام دادیم و حاصلش در یک کتاب منتشر شد. حدود دوازده داور انتخاب شدند و اشعار عاشورایی پس از انقلاب را بررسی و ۱۰ اثر انتخاب کردند. البته در آنجا شعر عاشورایی و کلاسیک به صورت مستقل داوری شد. نتایج آن پژوهش با ارزیابی جدید ما در اربعین مرثیه نزدیکی دارد هرچند که کار دوم جامع‌تر است. بنیاد دعبل در عرصه پژوهش به صورت دغدغه‌مند و جدی در این سالها وارد شد و گام‌های بلندی در این عرصه برداشت. به نظر من مهمترین دستاورد تولید کتابی مثل اربعین مرثیه این است که در حوزه عاشورا پژوهشی و ادبیات عاشورا به سمت عقل جمعی پیش رفت و از توجه به نظر شخصی که متمایل می‌شود به انحراف و تحریف و ....دوری کرد. به نظر من این عقل جمعی توانست آثار شاخص را در محیطی علمی رصد و برای علاقه‌مندان عرضه کند. با این حرکت شاعران و ذاکران می‌توانند با اطمینان از آثار فاخرتری در مجالس خود بهره ببرند

نادعلی‌زاده: ادبیات مذهبی در دانشگاه‌های ما مظلوم و شناخته نشده است. در دهه‌های اخیر دانشگاه‌های ما با فضای شعر مذهبی بیگانه بودند و این شعر را به فضاهای عامی مرتبط می‌دانستند. در حالی که خیلی از اشعار خوب تاریخ ادبیات ما به بهانه‌های مذهبی سروده شده است و همین اشعار مورد کار و پژوهش علمی جذاب قرار نگرفته است. از سوی دیگر شاعران اشعار مذهبی نیز به طور عمده شاعرانی بوده‌اند که فاقد درجه و رتبه علمی و دانشگاهی بوده‌اند و به همین خاطر دانشگاه‌های ما نیز به آنها توجه و دقت کافی مبذول نداشته‌اند. در تالیف کتاب اربعین مرثیه نیز ما همین مساله را داشتیم. بسیاری از اشعار عاشورایی شاعران توسط ناشرانی بدون دقت منتشر شده بودند و بعضا قابلیت استناد به آنها وجود نداشت. این حرکت ما را واداشت تا در این زمینه حرکتی جدی داشته باشیم و رویکردی علمی به ادبیات مذهبی و عاشورایی داشته باشیم.

پژوهشی که در این مسیر منجر به تولید کتاب «اربعین مرثیه» شد نیز شامل سه مرحله بود. نخست برپایه کوشش سترگ آقای سنگری شاعران و اشعار عاشورایی پیش و پس از انقلاب انتخاب شدند. این کار به غایت دشواری بود و به سرانجام رسید. در مرحله بعد لیستی از داوران انتخاب و با آنها جلسه گذاشته شد و شاخص‌هایی برای داوری تعیین شد و در نهایت آثار داوری شده تبدیل به کتاب شدند که در این مرحله آراء داوران مرتب و معدل‌گیری شد و بر اساس آنها هر شعری که معدل بالایی داشت و نصف به علاوه یک داوران به آن رای داده بودند به عنوان آثار برتر انتخاب شدند. این انتخاب شامل ۲۸ شعر از اشعار پیش از انقلاب و ۱۲ شعر از اشعار پس از انقلاب اسلامی بود که در مجموع ۴۰ شعر را شامل شد. اشعار انتخابی را از منابع قابل اعتماد استخراج کردیم. می‌دانید که نسخه‌های قابل اعتماد این اشعار خیلی سخت پیدا می‌شود. در این میان سه مجموعه را نیز به صورت گزیده در کتاب قرار دادیم که شامل گنجینه اسرار عمان سامانی و زبده السرار سروش اصفهانی، زبده السرار صفی علیشاه و آتشکده نیر تبریزی می‌شود و منبع انتخابی خود را که بهترین چاپ هر دیوان بود را نیز معرفی کردیم.

کتاب در نهایت با این کیفیت و با جدول آرا هر یک از داوران برای هر شعر منتشر شد.



مساله‌ای هست که باید در زمینه هیات داوران شفاف طرح شود. آیا ما برای داوری در چنین زمینه‌ای تعداد شاعران پژوهشگر و اهل نظرمان به همین اندازه است که در این کتاب آمده است؟ ۴۰ نفر؟ برخی معتقدند این آراء کم تعداد را نمی‌توان به کل تعمیم داد. مساله دیگر هم به تعداد اشعار انتخابی بازمی‌گردد که چرا چنین حجم کمی را در بر می‌گیرد؟

سنگری: وقتی سراغ افراد می‌رویم برای انجام کاری دشوار، تعداد قابل توجهی لبیک نمی‌گویند. قرار نبوده کسی از میان اشعاری یک یا چند شعر انتخاب کند، داوران باید معیار خودشان را بیان می‌کردند و نمره می‌دادند و همه اینها هم منتشر می‌شده است. طبیعی است که برخی در این راه همراه نشوند. ما تقریبا برای این مساله سراغ همه آنهایی که شایستگی حضور در این داوری را داشتند رفتیم و درباره داوران چندین بار در شورای علمی بنیاد نیز بحث کردیم. قرار بر این بود که افرادی انتخاب شوند که نه فقط اطلاعات شعری که تجربه شعری داشته باشند و شعر را زندگی کرده باشند. در این شرایط خیلی از دوستان از همکاری انصراف دادند و برخی نشد که همکاری کنند.  با این همه ترکیب داوری ما ترکیبی از شاعران کاملا شناخته شده هستند.

مساله بعدی هم نمره دادن به این آثار بود و تعداد آرایی که برترین‌ها را مشخص کند. می‌خواستیم شعر ضعیف و شعری که خرد جمعی شاعرانه ما تاییدش نمی‌کند، اینجا نیاید و به دست ذاکرانمان نرسد. در داوری بالاخره باید یک جایی ایستاد و حدی را تعیین کرد. ما حد نمره حداقل ۶۰ را برای درج شعرها در کتاب در نظر گرفتیم. برخی اشعار نمره پایینی داشت و در کتاب به طبع قرار نمی‌گرفت. برای همین این نمره حداقل را مد نظر گرفتیم.می‌خواستیم شعر ضعیف و شعری که خرد جمعی شاعرانه ما تاییدش نمی‌کند، اینجا نیاید و به دست ذاکرانمان نرسد. در داوری بالاخره باید یک جایی ایستاد و حدی را تعیین کرد. ما حد نمره حداقل ۶۰ را برای درج شعرها در کتاب در نظر گرفتیم. برخی اشعار نمره پایینی داشت و در کتاب به طبع قرار نمی‌گرفت. برای همین این نمره حداقل را مد نظر گرفتیم.

نادعلی زاده: ما ۲۲ داور برای اشعار پیش از انقلاب اسلامی داشتیم و ۱۸ داور برای اشعار پس از انقلاب اسلامی. این اشعاری که در بخش کهن انتخاب شده حداقل دوازده داور آنها را خوانده‌اند و به آن رای داده‌اند. شعر بعدی را حداقل دوازده داور درباره‌اش رای نداده‌اند. در اشعار بعد از انقلاب نیز حداقل ۱۰ داور به اشعار انتخابی رای داده‌اند.

سنگری: برخی داوران در این دو بخش مشترک هم رای داده‌اند. اینها افرادی بودند که در این پروسه ماندند و رای دادند. بحث ما این بود که ۴۰ داور برای شعر هزاره فارسی و ۴۰ داور برای شعر پس از انقلاب اسلامی باشند و رای بدهند اما در نهایت به همین مقدار رسیدیم.

اسماعیلی: فهرستی که برای داوران انتخاب شد و مورد بررسی در هیات علمی بنیاد دعبل قرار گرفت، بیش از ۴۰ نفر بودند. من با تک تک آنها تماس گرفتم و صحبت کردم. مثلا با استاد گرمارودی تماس گرفتیم و به دلیل مشغولیت به ترجمه نهج‌البلاغه از این کار انصراف دادند و یا با آقای سیدحمیدرضا برقعی تماس گرفتیم و گفت من جوانم و نمی‌خواهم شائبه باشد که چرا من داوری کرده‌ام. مثلا با آقای سعید حدادیان یک ساعت تلفنی صحبت کردم. او برای داوری شروطی گذاشت که با چهارچوب‌های ما در بنیاد همخوانی نداشت و نشد که با وی همکاری کنیم. می‌خواهم بگویم که سراغ همه طیف و همه افراد رفتیم و در نهایت ترکیبی حاصل شد که دیدید و بسیار هم فاخر هستند. دوست دارم یادی کنم از مرحوم شکوهی که در ترکیب داوری ما بودند و خاطرم هست که در انتخاب اولشان همه اشعار را از شاعران خراسانی انتخاب کردند و با خواهش ما این لیست تغییر کرد و شمولیت کشوری گرفت. ما از اکثر استانها داوری داشتیم و به سوالات و شبهات آنها پاسخ گفتیم. بسیاری می‌گفتند شدنی نیست که از مقطع هزار سال شعر فارسی فقط چهل اثر معرفی کنیم و بیشتر معرفی کردند اما در نهایت ما به چهل شعر فعلی رسیدیم. خدا را شاکریم که نتیجه تا موارد زیادی محل استناد است.



سنگری: داوری در شعر پس از انقلاب خیلی سخت بود. برخی نگران دلخوری برخی از شعرا بودند. برای همین خیلی‌ها از داوری در آن انصراف دادند. آنها که جسارت کردند و در این عرصه وارد شدند جزو شایستگان این عرصه هستند.

نادعلی زاده: ما در بنیاد تصمیم گرفتیم در کنار دوسالانه کتاب عاشورا دوسالانه شعر عاشورا هم برگزار شود و با این اثر خواستیم آنچه تاکنون بر شعر عاشورایی گذشته را به جریان ادبی کشور معرفی کنیم. در این رویداد تازه به صورت دوسالانه بهترین شعر عاشورایی کشور انتخاب و معرفی خواهد شد.

سنگری: پیشنهاد داده‌ایم که این اتفاق به سایر گونه‌های شعر نیز تعمیم بیابد. ما قبل از شعر عاشورایی شعر علوی و نبوی را داشته‌ایم. اگر جهت‌گیری بنیاد دعبل تولید محتوا برای مداحان و ذاکران است باید به این موضوعات نیز توجه کنیم. ما درخصوص شعر رضوی سابقه زیادی داریم یا در عرصه شعر مهدوی و شعر موعود که پیشینه شعر فارسی است بسیار غنی هستیم.

اربعین مرثیه را پیشنهادی برای استفاده مداحان اهل بیت(ع) معرفی کردید. چطور می‌شود اطمینان داشت که مداحان و ذاکران از این دست اشعار استفاده کنند و کمتر به سراغ عامه‌پسندی در شعر بروند. می‌دانیم و می‌دانید که اشعار امروز بسیاری از مراسم با فخامت این اشعار که در کتاب عرضه شده فاصله زیادی دارد. این کتاب چطور می‌خواهد این فاصله را کم کند و شعر باشکوه اصیل فارسی را به این مجالس ببرد؟

سنگری: باید این کتاب را معرفی کرد و البته توزیع. رسانه‌ها باید این کتاب را معرفی کنند و بشناسانند. مداح و ذاکر ما برای انتخاب شعر می‌رود سراغ شاعر و صاحب نظر. کارشناسان الان در این کتاب شعر پیشنهاد داده‌اند. نکته سوم اینکه پاکیزه‌ترین شکل ممکن برای عرضه شعر در این کتاب به کار گرفته شده است. این کتاب شعر منقح و پاکیزه عرضه کرده است و اطلاعات جانبی درباره آن شعر بیان کرده است. اگر کسی بخواهد درباره شعری پرسشی داشته باشد این کتاب شناسنامه آن شعر را عرضه کرده است و به شعر هویت بخشیده است. بر همین اساس این کتاب می‌تواند کتاب بالینی مداحان شود. اگر ما هر دو سال یکبار برترین اشعار آئینی را برای آنها عرضه کنیم نوعی پالایش در آنچه آنها عرضه می‌کنند رخ خواهد داد.

اسماعیلی: در جریان رونمایی کتاب «اربعین مرثیه» دیدید که چه رخ داد؟ گفته می‌شود که مردم با شعر سخت و سنگین ارتباط برقرار نمی‌کنند. در جلسه رونمایی از این کتاب استاد گرمارودی شعر سپید خط خون را قرائت کردند و دیدید که چقدر مردم و مداحان حاضر با این شعر سپید گریستند. ما اگر کار خوب عرضه کنیم، نوحه و مرثیه فاخر را عرضه کنیم، مطمئن باشید مردم از آن تاثیر می‌پذیرند. مداحان ما البته کمتر این ریسک را می‌کنند که جای تامل دارد. ولی تجربه ثابت کرده که کالای فاخر اگر عرضه شود مردم ما با آن ارتباط برقرار می‌کنند. مگر امسال در یکی از هیئت‌های معروف امسال متنی از شهید آوینی قرائت نشد و از آن استقبال نشد؟ اگر اثر خوب رصد و معرفی شود بدون شک مردم به آن گرایش پیدا خواهند کرد. به نظرم ما در آغاز راهیم و در صورت  برقراری این اتفاق به صورت دوسالانه حتما از آن استقبال خواهد شد.

سنگری: در روزگار ما مداحی نسبت به شصت، هفتاد سال قبل اتفاقی تازه رخ داده است. در گذشته سطح فهم مداحان ما چندان بالا نبود اما امروز سطح فهم عمومی مردم بالا رفته است و اگر کوچکترین خطایی در مداحی و منبر رفتن رخ دهد مردم آن را درک می‌کنند و در مقابل سطح مداحان ما هم بالارفته و بسیاری از آنها چهره دانشگاهی هستند. این کتاب می‌تواند پای به پای این تعالی و رشد عرضه شوددر روزگار ما مداحی نسبت به شصت، هفتاد سال قبل اتفاقی تازه رخ داده است. در گذشته سطح فهم مداحان ما چندان بالا نبود اما امروز سطح فهم عمومی مردم بالا رفته است

نادعلی زاده: اربعین مرثیه را نباید تصور کرد که محدود کننده اشعار خوب عاشورایی به صورت انحصاری است. ما در پایان این کتاب لیست همه اشعاری که به داوران پیشنهاد شد را آورده‌ایم و چه بسا که خارج از این فهرست هم چنین اشعاری را داشته باشیم. این کتاب دریچه‌ای برای پیشنهاد برخی از اشعار خوب بود و امیدواریم که بتوانیم زمینه‌ای فراهم کرد برای انتشار عالمانه اشعار مذهبی و تعدیل کننده این مدعی که دسترسی به اشعار خوب مذهبی وجود ندارد. باید تلاش کرد منظومه‌ها و اشعار خوب راحتتر در دسترس قرار بگیرد و می‌شود انتظار داشت مورد استفاده ویژه قرار بگیرد. البته صدا و سیما هم باید ذائقه مردم را تعالی ببخشد. یکی از مهمترین متهمان پایین آوردن ذائقه مردن رسانه‌ها هستند که بحث مفصلی می‌طلبد.
منبع: مهر
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تازه های عکس و فیلم

فیلم/گاف‌های دیدنی بازیکنان فوتبال

فیلم/اظهارات عجیب شهردار جدید/ مدیران خارجی در شهرداری تهران!

فیلم/ازدواج مرد ژاپنی با عروسک سخنگویش

فیلم/بازار شیر تو شیر قیمت شیر!

فیلم/افزایش 20 تا 300 درصدی قیمت محصولات در سوپرمارکت‌ها

فیلم/ماجرای سگ‌های سوخته اهواز چیست؟

فیلم/هر سخن قشنگی را نپذیرید، شاید «چرند» باشد!

فیلم/ درآمد گداهای سرچهارراه چقدر است؟

فیلم/بازتاب پیاده‌روی اربعین در یک نشریه آمریکایی

فیلم/خطرناکترین و عجیب ترین خطوط راه‌آهن جهان

عکس/پیش به سوی ولایت عشق

عکس/«اُشترانکوه»، آلپ ایران

فیلم/ طراحی کلاه‌کاسکت با نمای دید 360 درجه

فیلم/جنگل‌های نکا از چه زمانی تخریب شد؟

فیلم/افزایش شدید قیمت اقلام خوراکی

فیلم/زائر فرانسوی: امام حسین(ع) قبله عاشقان است

فیلم/ نکاتی که برای زیارت اربعین حسینی لازم است بدانید

فیلم/ نماهنگی از 94 دقیقه‌ پُراضطراب و صعود تاریخی پرسپولیس

فیلم/طولانی‌ترین پل دریایی جهان در چین

اینفوگرافی/ چگونه در خواب لاغر شویم؟

فیلم/چالش بزرگ خانواده‌ها با قیمت فضایی پوشک

حق طلاق موجب دلگرمی زنان می شود

سینماها و گرمابه‌های متروکه پایتخت احیا می شود

ترافیک 9 ساعته روزانه در راه های البرز

بازمانده از اسیدپاشی

تعداد دانشگاه های دولتی به کمتر از 70 می رسد

زعفران؛ فرصت طلایی رونق اقتصادی

مشکل جدی درخصوص آنفلوانزای پرندگان نداریم

پرونده های فسادی که با اعدام هم بسته نمی شوند

تاخت و تاز مرگ در جاده‌های غیراستاندارد!

مقاومت با تغییر راهبرد پاسخ صهیونیست‌ها را داد

طولانی‌ترین سریال نوجوانان به نیمه رسید

9 استان کشور درگیر سیل و آبگرفتگی

دلیل کندی اچ‌دی شدن شبکه‌ ها تشریح شد

آب گشنیز در کنترل قندخون تاثیر فراوانی دارد

رژیم غذایی کم کربوهیدرات سبب افزایش کالری سوزی می شود

روابط ایران و عراق مستحکم است

ایران و عراق به صورت طبیعی به هم پیوند خورده اند

علامه طباطبایی بنیانگذار حکمت نوصدرایی است

آموزش و پرورش با قوانین خاص مالی و اداری مدیریت شود

مهار سوداگری مسکن با تصویب CGT

دستگیری ۱۹ دلال پتروشیمی

تشریح آخرین جزئیات زمین‌ لرزه 5.1 ریشتری در مردهک کرمان

فیلم/گاف‌های دیدنی بازیکنان فوتبال

افشانی امروز شهرداری را ترک می‌کند

فیلم/اظهارات عجیب شهردار جدید/ مدیران خارجی در شهرداری تهران!

شواهد نشان می دهد نمی توانید حضور زنان در ورزشگاه را کنترل کنید

پايان فعاليت بازنشستگان/ تكليف سه فدراسیون و دو مدیر مشخص نشد

فضلای حوزه علمیه قم اجرای قانون فیلترینگ تلگرام و اینستاگرام را خواستار شدند

کاهش ۴۵۰ هزار تومانی نرخ سکه در ۴ روز

آمریکا خواستار وحدت کشورهای عربی برای مقابله با ایران شد!

حکم حناچی هنوز امضا نشده است

بن سلمان دستور قتل خاشقجی را صادر کرده است

برآورد بازگشت ۴۷ میلیارد دلار ارز صادراتی تا پایان امسال

نیم میلیون فرصت شغلی در کرمان از دست رفت

محمود واعظی و محسن حاجی میرزایی سخنگوی دولت می‌شوند

رئیس جمهور عراق در راه ایران؛ توسعه و تقویت روابط در دستور کار

آمریکا برای یمن اشک تمساح می ریزد

اعدام! پایان سه دهه تخلف سلطان سکه

گزارش کار وزرا به مردم موجب احیای اعتماد به نظام می‌شود

تحریم‌های اخیر آمریکا نقض اصول و قواعد بین‌الملل است

دومینوی اضمحلال آمریکا آغاز ‌شده است

اختلاف ها به تریبون‌ها کشیده نشود/ رضایتمندی مردم حفظ شود

اقداماتی که برای توسعه کشور انجام شده بی سابقه است

فیلم/ازدواج مرد ژاپنی با عروسک سخنگویش

به رغم تحریم ها مبادلات با ایران به شدت افزایش یافته است

نیروهای ارتش به تجهیزات انفرادی هوشمند مجهز شدند

اسامی عجیب و غریب در شناسنامه‌های ایرانی

حمله مرگبار گرگ به کودکی در میبد

مشکلی برای عادی‌سازی روابط با عربستان نداریم

تعیین تکلیف دانشجویان متقاضی رشته های علوم پزشکی دانشگاه آزاد

قیمت طلا در بازار جهانی افزایش یافت

5 راهکار برای احیای ارزش پول ملی

خداحافظی مدیران دارای چند شغل از وزارت کار+سند

ناکامی فاز نخست طرح کاهش آلودگی هوای تهران

بازنگری آیین نامه مالی مدارس بازنگری

باید قطب‌های مددکاری اجتماعی ایجاد شود

تشریح آخرین جزئیات دستگیری ۷۰۰ فروشنده اینترنتی داروهای تقلبی

طرح غنی سازی آرد نانوایی ها با «ویتامین دی» اجرایی می شود

تغییر نام برخی از معابر تهران

افزایش حداقل سه برابری قیمت برخی تجهیزات پزشکی

تغییر زمان خدمت سربازی در اختیار ستادکل است

پیروز حناچی پیروز شد

سوئیفت در نگهداری حساب‌ها و تسویه ارزی نقشی ندارد

واریز ۲۰۰ هزار تومان اعتبار بسته حمایتی افراد تحت پوشش کمیته امداد

نمره قبولی برای بانوان در ورزشگاه بعد از فینال آسیایی پرسپولیس

وزیرخارجه آمریکا باید مسئولیت آنچه را که گفته بپذیرد

اطلاعات قوای مقننه و قضاییه در سامانه حقوق ثبت نشده است

خودروسازان به تعهداتشان عمل کنند

تکلیف 3 رئیس فدراسیون بازنشسته مشخص شد/ فوتبال باز هم خبرساز است!

برخی در تلویزیون ارزش‌ها را به پول می‌فروشند

آخوندی توان کارهای اجرایی شهرداری تهران را ندارد

فناوری جدید باروری ابرها برای احیای دریاچه ارومیه

بازار داغ خرید و فروش کارت‌ سوخت

ایران بدون قربانی کردن حق حاکمیتی خود پیشرفت می کند

برنامه کنسرت های موسیقی اعلام شد/ بلیت‌ها گران نشد

گروهک‌های تروریستی برای همیشه از منطقه محو خواهند شد

تشریح مزایای صدور گواهی شغلی برای شاغلان خارج از کشور

امسال دو دسته دانش آموز وارد مدارس سمپاد شدند

شیوه وام‌دهی بانک ها تغییر کرده است

باخت پرسپولیس موجب قتل یک نفر در ایلام شد

برپایی دادگاه جعبه سیاه پرونده بابک زنجانی

آخوندی مشکلات زیادی برای تهران ایجاد می کند

سرخ پوشان مزدشان را گرفتند

نباید تلویزیون بنگاه اقتصادی شرکت‌های سودجو شود

همکاری های علمی نقش مهمی در نگرش مثبت بین ملت ها دارد

ضبط صدای طلوع خورشید در مریخ ضبط

بررسی CFT یکشنبه آینده در کمیسیون امنیت ملی مجلس

دستاوردهای ایران با وجود تحریم ها دنیا را مبهوت کرده است

ورود سامانه بارشی جدید به کشور

اختصاص کل ظرفیت پردیس بین‌الملل به دانشجویان خارجی

جزئیات خروج چهار بانک ایرانی از لیست تحریم‌های آمریکا

حمله هواداران پرسپولیس به صفحه اینستاگرام طارمی

برخلاف ادعای آمریکایی‌ها، "غذا" و "دارو" نیز عملا تحریم شده است

گردشگران جهان به تحریم‌های آمریکا علیه ایران «نه» گفتند

ویزای عراق در کل سال الکترونیکی صادر شود

بانک ها بزرگترین سوداگران مسکن هستند

اصلاح نظام بانکی آغاز شده است

بچه‌ها را از دنیای باربی‌ها به دنیای واقعی می‌آورم

فیلم/بازار شیر تو شیر قیمت شیر!

3 استقلالی و 2 پرسپولیسی در فهرست تیم ملی/رضاییان به فهرست بازگشت

بیمه سلامت دچار افت خدمات شده است

برگ بو قند خون را کنترل می کند

بدون کانت علم جدید فهمیده نمی‌شود

ایران از شانس های قهرمانی در آسیا است

بازسازی بیش از 70 هزار واحد مسکونی زلزله زدگان کرمانشاه

فیلم/افزایش 20 تا 300 درصدی قیمت محصولات در سوپرمارکت‌ها

فیلم/ماجرای سگ‌های سوخته اهواز چیست؟

قطع دسترسی برخی بانک‌های ایرانی به سوئیفت

دروغ آشکار آمریکایی‌ها درباره عدم تحریم دارویی ایران

توضیح پلیس درباره گود برج میلاد!

قاچاق غذا کاهش یافت

همانند مردم احساس خوبی نسبت به قیمت‌ها ندارم

صادرات ۵۲۰ میلیون دلاری گیاهان دارویی/راه‌اندازی پالایشگاه فرآورده‌های گیاهی و دارویی

فیلم/هر سخن قشنگی را نپذیرید، شاید «چرند» باشد!

سرانه مصرف آب شرب تهران ۸۰ لیتر بالاتر از میانگین کشوری است

استقرار پلیس راهور در اطراف استادیوم آزادی

امسال عمره مفرده برقرار نمی‌شود

۱.۲ میلیون ایرانی در انتظار حج تمتع ۹۸

درآمدزایی 10 میلیارد تومانی ۱۰۶ شرکت دانش بنیان با تولید اقلام تحریمی

افتتاح 2000 واحد مسکونی زلزله‌زدگان در کرمانشاه

«ایران اینترنشنال» ستاد جنگ رسانه‌ای ترامپ و سعودی‌ها است

شکست برجام موجب بی اعتباری اروپا می شود

آموزش و پرورش دانش آموزان را مجبور کرده به دانشگاه بروند

کتب درسی نباید تنها منبع یادگیری باشد

بزرگترین معامله نظامی محرمانه بین ریاض و تل آویو رقم خورد

روش های بهره‌گیری از قرآن برای تولید علوم انسانی اسلامی

۱۱ دانشگاه ایرانی در بین 1250 دانشگاه برتر علوم حیاتی

مدیریت آخوندی تهران را با مشکل مواجه می کند

آغاز ثبت نام ارز دانشجویی/ پرداخت طبق بخشنامه بانک مرکزی

افزایش قیمت بسته های اینترنت/بسته شبانه محدودمی شود

ترافیک در اطراف ورزشگاه و حضور ناظران ویژه/ خطر در کمین است!

اعلام رای دادگاه عالی ورزش در مورد میزبانی ایران و عربستان

تغییرات یک ساله بازار کار/یک میلیون و ۳۱۳هزار فارغ‌التحصیلان بیکار

فعالیت پلیس‌های تخصصی برای مقابله با خلافکاران است

فرصت‌سوزی محیط زیست با لغو مجوز مدارس طبیعت

کام شیرین صادرکنندگان مواد خام با التهابات ارزی

برنامه‌های ویژه چهلمین سالگرد انقلاب در جشنواره موسیقی فجر

حیران همچنان زخم بر می دارد

احیای دولتخانه صفوی در بن بست اختلافات

شهردار تهران باید تا هفته آینده دیگر برود

بخاری‌های جدید «هرمتیک» در راه مدارس

ایران در حال اجرای تعهدات هسته‌ای خود ذیل برجام است

گسترش طرح «شهاب» در مدارس

سرپرستی ۳۰۰ خیّر فرش فروش و واریز کمک هزینه زندگی به حساب ۴۰۰ کودک

برگزاری روند اداری امتحانات نهایی دی ماه به صورت الکترونیکی

حمایت بین‌المللی از تحریم‌های آمریکا علیه ایران وجود ندارد

وضع مجدد تحریم های آمریکا علیه ایران لندن را مایوس کرد

تصادف ۸ خودرو ۲ کشته و ۷ زخمی برجای گذاست

آسیب کارانه پزشکان به اقتصاد درمان

تهران خواستار مقابله جامعه جهانی با سیاست های متکبرانه آمریکا شد

اتمام احداث واحدهای زلزله زده مددجویان تا پایان امسال

افزایش درآمدهای نفتی دولت/تشریح تفاوت‌های بودجه ۹۸ و ۹۷

توزیع داروی بیماران خاص مدیریت می شود

تمام مدال آوران مسابقات جهانی از سربازی معاف می شوند

صادرات نفت ایران ماه آینده افزایش می‌یابد

بانک‌ها از همه توان و تجارت دوره قبلی تحریم‌ها استفاده کنند

رفبای پیام رسان به زودی کم می شوند

شهردار تهران 22 آبان انتخاب می‌شود

ایران با اعتماد به نفس مقابل تحریم ها می ایستد

تشریح تمهیدات آستان قدس برای ورود زائران به حرم مطهر رضوی

حاشیه‌های شبکه سه تمامی ندارد!

مخالف گران شدن تعرفه استفاده از پیام‌رسان خارجی نسبت به داخلی‌ها هستیم

نمی‌گذاریم در تامین کالاهای اساسی بازار سیاه شکل بگیرد

وقوع سیل و آب‌گرفتگی در پنج استان کشور

۸۵ درصد ظرفیت‌ آموزش عالی از سال ۹۸ خارج از فرایند کنکور پذیرش می‌شود

پنج نامزد نهایی شهرداری تهران انتخاب شدند/هاشمی حذف شد

ظریف: آمریکا از اقدامات نابخردانه خود پشیمان خواهد شد

ظرفیت ورزشگاه آزادی برای فینال لیگ قهرمانان آسیا مشخص شد

آخوندی انگیزه کار در شهرداری تهران ندارد

تحریم‌های اعلام شده کمتر از پیش‌بینی‌ها بود

فضای «آزادی» برای کاشیما سنگین خواهد بود

سربازان پرسپولیس برای قهرمانی هم‌قسم شدند

تکلیف کنکوری ها روشن شد/پذیرش در ۸۵درصد رشته ها بدون حضور در کنکور

برترین‌ اشعار عاشورایی چگونه انتخاب شد

فیلم/ درآمد گداهای سرچهارراه چقدر است؟

90 درصد ایرانی ها کمبود کلسیم دارند

دفع حمله سایبری صهیونیست ها به زیرساخت های ارتباطی ایران

نیمی از یارانه بنزین در باک خودروهای سه دهک ثروتمند است

احیای صنعت شالبافی و خلق فرصت های شغلی جدید

فیلم/بازتاب پیاده‌روی اربعین در یک نشریه آمریکایی

فیلم/خطرناکترین و عجیب ترین خطوط راه‌آهن جهان

تصمیم برانکو برای برپایی اردو در امارات اشتباه است

راه‌آهن کربلا معطل در گردنه وعده‌ها

با انتخابات کنگره پیچیدگی‌های صحنه سیاسی آمریکا بیشتر می‌شود

نشانه های اصلی ابتلا به تومور گوش

آغاز برگزاری رزمایش مشترک مدافعان آسمان ولایت

هزینه‌ سفر به عتبات تا پایان آبان‌ماه اعلام شد

شش ماه شیردهی به نوزاد ریسک کبد چرب را کاهش می دهد

تشریح جزئیات کنسرت فارسی و انگلیسی در بازی پرسپولیس

انفجارها در بغداد ۸ کشته و ۱۶ زخمی بر جا گذاشت

چرا مشعل ورزشگاه آزادی بعد از چهار دهه روشن می‌شود/روشن‌کننده کیست؟

شکست زودهنگام تحریم های ترامپ علیه ایران!

دریافت ویزیت سلیقه ای در مطب ها/ تعرفه هایی که رعایت نمی شود

تدوین جزئیات بسته اشتغال دوران تحریم

عکس/پیش به سوی ولایت عشق

فضاپیمای استارمن به مریخ رسید

عکس/«اُشترانکوه»، آلپ ایران

بیماری‌های شایع غددی که انسان را گرفتار می‌کند

فیلم/ طراحی کلاه‌کاسکت با نمای دید 360 درجه

فیلم/جنگل‌های نکا از چه زمانی تخریب شد؟