کد خبر : ۶۶۰۲۸
تاریخ انتشار : ۱۶ دی ۱۳۹۷ - ۱۴:۲۴
جدال اعداد
اختلاف آماری بین بانک مرکزی و مرکز آمار به جایی رسیده که یکی از این دو اعلام کرده تا اطلاع ثانوی آمار تورم را منتشر نمی‌کند. علت اختلاف آماری در گزارش‌های این دو نهاد چیست و آیا داستان تنها مربوط به همین مورد اخیر است؟
بانک مرکزی اعلام کرده نرخ تورم آذر ماه را تا اطلاع ثانوی برای هماهنگی با مرکز آمار منتشر نمی‌کند. اختلاف آماری رقم شاخص مصرف کننده در آبان ماه بین دو نهاد آماری به 5.8 رسیده است که به رغم همسانی سال‌های پایه آن‌ها در سال 1395رقم بزرگی محسوب می‌شود؛ موضوعی که به زعم کارشناسان به‌یک‌باره اتفاق نیفتاده که بخواهد به با یک بررسی مشترک برای این یک ماه خاص حل و فصل شود.

با اینکه بیش از یک هفته از موعد انتشار آمارهای تورم ماه آذر می‌گذرد، بانک مرکزی به‌عنوان متولی اصلی این آمارها هنوز اقدام به انتشار آن‌ها نکرده است. دایره ارتباط با رسانه‌های این نهاد رسمی ‌هم پیگیری‌های خبرنگاری‌ ما را برای ارتباط با مسئولین مرتبط به روزهای آتی موکول می‌کنند و پاسخ شفافی به سؤالات نمی‌دهند. این در حالی است که این فضای غیرشفاف خود می‌تواند بستری برای گسترش شایعه شود.

**آماری که حذف شد

این موضوع باعث شده تا برخی از درخواست دولت برای برداشتن آمارهای تورم از روی وب‌سایت بانک مرکزی صحبت کنند؛ گزاره‌ای که مسئولان روابط عمومی ‌بانک مرکزی آن را قویاً رد می‌کنند و دلیل برداشتن آمارها را «بررسی‌های تخصصی و کارشناسی دو جانبه با مرکز آمار در خصوص به حداقل رساندن اختلافات آماری» عنوان می‌کنند. اما در مقابل منتقدان می‌پرسند این اختلاف‌ها که از همان اواسط سال 1395(ابتدای همسان‌سازی سال‌های پایه) شروع به رشد کرد، اکنون چگونه می‌خواهد برای یک ماه برطرف شود؟ آیا در این صورت واقعیت قربانی نمی‌شود؟ مگر غیر از این است که هر دو نهاد آماری به نحوه جمع‌آوری اطلاعات و ارزیابی‌های خود اطمینان کامل دارند؟ پس چگونه می‌شود اختلاف‌های آماری را برای همسانی تعدیل کنند؟ 

برای پاسخگویی به این پرسش‌ها لازم است نگاهی به فرمول شاخص قیمت مصرف‌کننده، نحوه جمع‌آوری دیتاهای آماری و برخی از مسائل درباره ناهماهنگی آماری بین دو نهاد رسمی‌کشور که سابقه‌ای تاریخی دارد، بیندازیم.

در سال‌های اخیر همواره بین دو نهاد یادشده اختلاف‌های آماری علی‌الخصوص در زمینه دو شاخص تورم و تولید ناخالص داخلی وجود داشت؛ موضوعی که سوژه بسیاری از کارشناسان و رسانه‌ها شده بود. انتقاد این بود که چرا یک ارزیابی کمّی‌ از وضعیت قیمت‌ها که با عددهای واقعی و ثابت سروکار دارد باید تا این حد متفاوت باشد؟

البته برای این سؤال، پاسخ‌های قانع کننده‌ای وجود داشت؛ در این خصوص به چند مسئله ارجاع داده می‌شد از جمله اینکه سال‌های پایه بین دو نهاد آماری فاصله زیادی با یکدیگر داشتند. البته صرف تفاوت سال پایه در درصدهای رشد تغییری ایجاد نمی‌کند، بلکه اهمیت تفاوت سال‌های پایه در تغییرات رفتاری مصرف کننده‌هاست که در طول زمان نسبت به قیمت کالاها، الگوی خرید خود را به روز می‌کنند.

در واقع مصرف کننده‌ها همیشه به سمت خرید کالاهایی می‌روند که نیاز آن‌ها را به ارزان ترین شکل ممکن برآورده کند. سبد شاخص مصرف‌کننده هم تغییرات یک سبد کالای متعارف را که بین مردم متداول است می‌سنجد. این سبد کالا را از روی بودجه خانوار (آماری که هر دو نهاد آماری به‌طور سالانه ارائه می‌دهند) تعیین می‌کنند.

**تمایز دو سبد و اوزان متفاوت

گفته می‌شد تمایز این دو سبد و اوزان متفاوت کالاهای آن، موجب ایجاد این اختلاف آماری شده است. اما با این حال در سال‌های گذشته، دو نهاد آماری تصمیم گرفتند سال‌های پایه‌ای خود را به‌روز و یکسان کنند، از همین رو سال‌ پایه به‌ سال 1395 تغییر کرد. به دنبال این موضوع نرخ تورم چند درصد کمتر و فاصله مرکز آمار و بانک مرکزی بسیار نزدیک شد. اما با این حال در ماه‌های اخیر این فاصله دوباره رو به افزایش نهاد، به‌طوری که در آبان ماه عدد شاخص مصرف‌کننده در جداول بانک مرکزی به 153.6 رسید، در حالی که همین شاخص در همین تاریخ برای مرکز آمار عدد 147.8 را نشان می‌دهد. یعنی طی این 2 سال و 2 ماه (از سال 1395 که سال‌های پایه مساوی100 شد) بین این دو شاخص 5.8 واحد فاصله افتاده است.

نرخ تورم متوسط (دوازده ماهه) و نقطه به نقطه مرکز آمار در آبان به ترتیب به 15.6 و 34.9 درصد رسیده است. در حالی که نرخ تورم متوسط و نقطه به نقطه بانک مرکزی به ترتیب رقم 18.4 و 39.9 درصد را نشان می‌دهد. مرکز آمار این دو شاخص را برای آذر ماه هم به ترتیب 18 و 37.4 درصد محاسبه کرده است.

مسئولان بانک مرکزی معتقدند علت اصلی این اختلاف در تفاوت اوزان کالاهای سبد مصرفی، تفاوت در شهرهای انتخابی (که به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند) و بازه‌های زمانی متفاوت (گفته می‌شود بانک مرکزی کل ماه و مرکز آمار سه هفته پایانی را معیار قرار می‌دهد) است. البته باید گفت که انتخاب تصادفی شهرها یک انتخاب علمی‌است و نباید موجب تفاوت آماری زیادی شود.

با این حال در مورد تفاوت اوزان، حق با آن‌هاست؛ یعنی با اینکه سال‌های پایه این دو نهاد آماری در سال 1395 همسان شدند، اما اوزان و ضرایب اهمیت گروه‌های کالایی در سبدهای این دو تا حدودی متفاوت است. به‌طور مثال وزن گروه کالاهای خوراکی در سبد بانک مرکزی 25.51 و در سبد مرکز آمار 26.64 در نظر گرفته شده است.

مشخص است که اگر اوزان و شهرها و بازه‌های زمانی را یکسان کنند، جواب‌های یکسانی هم عاید می‌شود، اما سؤال اینجاست در حال حاضر رقم‌های کدام یک از این دو نهاد آماری با واقعیت نزدیک‌تر است که باید خود را با دیگری هماهنگ کند؟

**کدام آمار معتبرتر است؟

این پرسش را باید با بررسی دقیق کالاها و وزن آن‌ها در الگوی مصرفی خانوارها تشخیص داد، اما به‌طور کلی بسیاری از کارشناسان به دو دلیل آمارهای بانک مرکزی را اولی‌ و معتبرتر می‌دانند: نخست اینکه گفته می‌شود در تمام دنیا نهاد متولی ارزیابی و انتشار شاخص مصرف‌کننده منحصراً بانک مرکزی است و به این علت که دیگر آمارهای پولی را نیز این نهاد منتشر می‌کند، از دقت بالاتری برخوردار خواهد بود. استدلال دوم به بدنه کارشناسی قوی این نهاد اشاره دارد و گفته می‌شود همیشه آمارهای بانک مرکزی با واقعیت قرابت بیشتری داشته است.

البته در سوی مقابل مسئولان مرکز آمار هم معتقدند که طبق قانون «مرجع اصلی آمار در کشور، مرکز آمار ایران است که از جامعیت کامل و استاندارد برخوردار است.» به گفته رئیس مرکز آمار کشور «تا پیش از جنگ جهانی در همه دنیا 70 درصد آمار رشد اقتصادی را بانک‌های مرکزی می‌دادند، اما از جنگ جهانی به بعد نهاد جدیدی به اسم مرکز آمار را ایجاد کردند و واحد تولیدکننده آمار تورم و رشد اقتصادی در بانک مرکزی باید با مرکز آمار ادغام شود.»

سال‌هاست که این اختلاف بین دو نهاد آماری وجود دارد و به نظر می‌رسد به این زودی‌ها هم نمی‌خواهد تمام شود؛ موضوعی که در زمان اختلاف‌های آماری بروز شدیدتری می‌یابد. به هر روی، در حال حاضر با اینکه سال‌های پایه یکی شده، اما اختلاف آماری به جایی رسیده که معیار قرار دادن هر یک از آن‌ها می‌تواند نتایج بسیار متفاوتی به بار آورد، به‌ویژه در زمینه برخی کارهای اقتصادی روزمره مردم مانند محاسبه دیون و...که در دادگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد و با این دامنه اختلاف می‌تواند موجب تشویش و نارضایتی طرفین دعوا شود. بانک مرکزی به دلیل این اختلاف‌ها از انتشار آمارها تا اطلاع ثانویه سر باز زده، اما سؤال این است برای کم کردن فاصله این دو شاخص در این مدت چه کاری قرار است صورت گیرد؟
منبع: ایرنا
برچسب ها: بانک مرکزی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تازه های عکس و فیلم

چرخ پنجر گردشگری فرهنگی مازندران در رقابت با طبیعت گردی

17 هکتار امسال به فضای سبز پایتخت اضافه شد

چهارشنبه سوری را نسوزانیم

نوروز همدان؛ گردشگری در قواره شهری جهانی

قزوین، جاذبه های بسیار و آماده برای میزبانی از مسافران

غذاهای خبرساز سال 97

5600 نفر از هموطنان متاثر از حوادث جوی امدادرسانی شدند

توصیه‌های غذایی برای زنان بالای ۴۰ سال

وضعیت آب و هوایی کشور در تعطیلات نوروز

سامانه رجیستری تلفن همراه قطع نیست

دولت در سال ۹۷ به فکر حل مشکلات کشور بود

سفرم به قم به FATF ربطی ندارد

شیوه‌نامه جامع پذیرش دانشجویان غیرایرانی در دانشگاه آزاد

تورم 48.5 درصدی روی سبد معیشت کارگران

دانشجویان مقطع دکترا باید کارآفرین باشند

پلنگ تندوره به زیستگاهش باز‌می‌گردد

تورهای رایگان ورامین گردی در نوروز برگزار می شود

انتخاب شهر برتر برای میزبانی از گردشگران نوروزی

افزایش 33 درصدی میوه برای تنظیم بازار شب عید ­

تشریح جزئیات آماری کنکور سال ۹۸

وقوع سیل، برف و کولاک در 24 استان

آماده‌باش 5 هزار آتش‌نشان برای چهارشنبه آخر سال

معمای تورم در افزایش حقوق کارگران

اکثریت اعضای مجمع در شرایط تحریم‌های اقتصادی مخالف FATF هستند

منافع عراق با کشورهای همسایه گره خورده است

آمریکا معافیت‌های تحریم نفت ایران برای ۸ کشور را تمدید می‌کند

محورهای مازندران برفی است

اعضای جدید هیات مدیره باشگاه پرسپولیس معرفی شدند

چای سبز به مقابله با چاقی و التهاب روده کمک می کند

آغاز احداث ۱۳۰ هزار مسکن از سال آینده

پرداخت عوارض دهياری‌ها الکترونیکی می‌شود

قیمت مرغ ۱۱۵۰۰ تومان

پرداخت مرحله چهارم سود سهام عدالت از امروز

اعطای مرخصی به زندانیان به مناسبت عید نوروز

پاکستان اراده کند می‌تواند مرزبانان را آزاد کند

حضور سرداران عمران و آبادانی در بازسازی عراق و سوریه

آخرین جلسه مجلس در سال ۹۷ پایان یافت

ثبت نام بیش از ۵۰ میلیون نفر برای اخذ کارت ملی هوشمند

قانون بودجه سال ۹۸ کل کشور به رئیس جمهور ابلاغ شد

۱۱۲ دستاورد جدید هسته‌ای سال آینده رونمایی می‌شود

بخشی از میزان تورم را با افزایش حقوق جبران می‌کنیم

سال ۹۸ سال لغو تحریم ایران و خروج آمریکا از خاورمیانه است

اینفوگرافیک/توصیه های کارشناسان برای چهارشنبه سوری

یارانه مراکز نگهداری شبانه روزی پرداخت می شود

برف جاده خرم آباد - اراک را بست

پرداخت مابه التفاوت ارز 4200 تومانی و حل مشکلات توزیع

سین سریال در سیما

زنان چهره بازار کار را تغییر می دهند؟

یارانه مطبوعات روزهای آینده پرداخت می شود

قانون مدیریت خدمات کشوری دائمی شد

هزینه های سلامت در ایران مبتنی بر کیفیت نیست

دولت از صادرات در مقابل واردات حمایت می کند

پیش‌بینی آب‌گرفتگی معابر در جنوب و لغزندگی جاده‌ها در شمال

تولید محصولات فولادی 8 درصد رشد کرد

تصمیم آمریکا تاثیری در حق حاکمیت سوریه بر جولان ندارد

اینفوگرافیک / بزرگترین تولیدکنندگان اسلحه در جهان

تحریم روی صادرات گاز بی‌تأثیر بوده است

سرنوشت قارچ‌های کیلویی یک میلیون تومان...

آیا زور محیط زیست به برج سازان باغ‌های تهران می‌رسد؟

ظرفیت کاهش قیمت مواد غذایی وجود دارد

پیشرفت 60 درصدی مقاوم‌سازی مناره حرم امامین جوادین (ع)

شرایط امروز بخاطر سیاست‌های دولت نیست

سازمان استاندارد بر بازار شب عید نظارت می‌کند

راه‌های انتقال تحقیقات کشاورزی به مزرعه

به‌روز رسانی مداوم آیین‌نامه حقوق مسافر‌

كاهش وابستگی بودجه به نفت دستاورد مهم انقلاب در حوزه اقتصادی

تحريم داخلی بيش از تحريم خارجی به تولید آسيب زد

سرزمین‌های اشغالی تحت پوشش موشک‌های حزب‌الله است

5 چهره خبرساز موسیقی 97

احتمال نهایی‌شدن حداقل دستمزد ۹۸ در نشست فردا قوت گرفت

شیعه با امام جواد(ع) امتحان شد

نرخ دیه بسیار بالا است

انتقاد آیت‌الله آملی از معیارهای دوگانه رسانه‌های غربی در برابر تروریسم

هندی ها خواستار تحریم کالاهای چینی شدند

سفارتخانه های ایران برای کاهش آثار تحریم ها فعالیت کنند

انتظار داریم بغداد به تحریم‌های ایران پایبند باشد

همه آنچه نوروز ۹۸ روی آنتن تلویزیون می‌رود

نرخ سکه و طلا در ۲۵ اسفند 97

چه فیلم‌هایی در نوروز ۹۸ اکران می‌شود؟

تجهیزات ایمنی خط 7 مترو مشکلی ندارد

قارچ جنگلی استفاده نکنید

چهارشنبه سوری پارسال 3 کشته داشت

تولید 89 قلم دارو و فرآورده‌های جدید دارویی

تداوم بارش‌ها در کشور تا دوشنبه

اکنون زمان مناسبی برای خرید خودرو نیست

شهرداری تهران مظاهر شادی عید را افزایش دهد

آغاز طرح ملی امداد و نجات نوروزی هلال احمر

افزایش 15 درصدی صادرات میعانات گازی پارس جنوبی

مجمع تشخیص دو مورد از موارد ارجاعی بودجه 98 را تایید کرد

سقف برداشت از خودپردازها به ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافت

دارندگان درآمد ثابت باید سال آینده از زندگی عزت‌مندتری برخوردار شوند

مراقب «اشک مریم» باشید

اسنپ‌چت میزبان بازی‌های آنلاین می‌شود

قیمت روغن موتور از شهریور تاکنون افزایش نیافته است

«در چشم باد» سریال نوروزی شد

کمپین «نوروز ساده» را راه‌اندازی کنیم

جزییات کنسرت‌های تهران در شب‌های سال نو

اینفوگرافیک / بهترین کشورهای جهان برای اشتغال زنان

افزایش شهریه دانشجویان علوم پزشکی در سال 98

مخالفت قطعه سازان با تصمیم اخیر بانک مرکزی

آیا چای سبز باعث لاغری می‌شود؟

کارهایی که کمردردتان را بیشتر می‌کند

جناب خان سر کار لبوفروشی در جنوب برگشت

بلیت قطار گران نمی‌شود

باید دنباله‌رو راه شهدا در مسیر مبارزه با فساد باشیم

قطعاً شرایط سال ۹۸ سخت‌تر از امسال نخواهد بود

عکس/ حاجی فیروز

رژیم مدیترانه‌ای از ابتلا به آلزایمر حفاظت نمی‌کند

نظرات محمدصادق کوشکی درباره سریال «لحظه گرگ و میش»

وقوع 51 حادثه ناشی از کار در هر روز کاری

اقدامات سمن‌ها برای توسعه‌ روستاها

هشدار در مورد افزایش چاقی در کودکان ایرانی

هشدار در مورد افزایش چاقی در کودکان ایرانی

آتش‌سوزی گسترده در بازار تهران

کودکان خانه‌های کاه‌گِلی سیستان میزبان عیدانه مهرورزان

نارضایتی مدیران از برخی برنامه‌هایم طبیعی است

هویت در فضای مجازی معتبر می‌شود

رفتارشناسی مخاطبان نوروزی سینماها

توصیه‌های لازم برای آمادگی قبل از رانندگی و آغاز سفر

دره شهر؛ پایتخت تاریخ و طبیعت ایران

وضعیت ترافیک صبح شنبه در معابر پایتخت

فواید سیر و گل کلم در حفظ سلامت کلیه ها

۸ استان درگیر برف و کولاک

درباره تصمیماتم به کسی توضیح نمی‌دهم

صلح در جهان بدون خشکاندن ریشه‌ فکری گروه‌های تروریستی حاصل نمی‌شود

ساز و کار ایرانی متناسب با INSTEX ثبت می‌شود

کشورهای اسلامی حامیان جنایت نیوزیلند را رسوا کنند

۲هزار پرواز فوق العاده در نوروز ۹۸

بازار پوشاک در انتظار جنب و جوش نوروزی

کاهش صادرات نفت عربستان، بهای جهانی را افزایش داد

ایرادات شورای نگهبان به بودجه 98 همچنان باقی است

اینفوگرافیک /تغییر قیمت‌ها از پارسال تا امسال چقدر تغییر کرده است؟

اینفوگرافیک / گیشه سینمای ایران در سال ۱۳۹۷

برترین شهرهای جهان برای زندگی

اسامی دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت بهداشت اعلام شد

اولین حادثه چهارشنبه آخر سال در شیراز رقم خورد

نوزادان، غریبه و آشنا را از روی صدای خنده تشخیص می‌دهند

صف‌های گوشت جمع شد

4 هتل به پایلوت گردشگری سلامت اختصاص داده شده است

«حناچی» در انتصابات سفارش پذیر است

برانکو و شفر باید فکری به حال پرسپولیس و استقلال کنند

یک بام و دو هوای دولت در واریز بسته حمایتی جاماندگان

400 مسجد پایتخت میزبان مراسم اعتکاف

توزیع مرغ و شکر تنظیم بازاری در فروشگاه‌های زنجیره‌ای

طرح ترافیک ۹۷ تا ابتدای تابستان 98 اعتبار دارد

کشف 3 گورستان در اطراف اردوگاه «الرکبان»

وصول 97 هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی

ابلاغ دستورالعمل پیشگیری از حوادث چهارشنبه آخر سال به مدارس

آمادگی صد در صدی ناجا برای خدمات رسانی در طرح نوروزی

بهره ‌گیری از ظرفیت جوانان بومی در انجام پروژه‌های عمرانی

فیلم/بازسازی فوق‌العاده خرمشهر در باغ‌موزه دفاع‌مقدس

فیلم/گلزار، فردوسی‌پور، رشیدپور و علیخانی پس از دریافت جایزه چه گفتند؟

3 ویژگی خاص سرلشکری که هنوز در میدان جنگ است

فیلم/جهانگیری: مگر یادتان رفته لحظه‌ای نرخ ارز و کالاها عوض می‌شد!

فیلم/ #نه_به_آجیل

مخلان امنیت چهارشنبه آخر سال عید مهمان پلیس هستند

ایران و عراق برای تداوم روابط خود از کسی اجازه نمی‌گیرند

زلزله زدگان کرمانشاه در اولویت کمیته امداد هستند

فیلم/واکنش گلزار به حواشی جنجالی «برنده‌باش»

کالابرگ بازگشت به عقب نیست

فیلم/انتقاد مردم از نحوه توزیع گوشت

دو ملت ایران و عراق کاملا با هم متحدند

سهم شبکه نمایش خانگی از سیما افزایش می‌یابد؟

صدور مجوز پس از تاخیر سه ساله

یکی دیگر از بقایای جنگ صدام از میان برداشته شد

علل خانه و خانواده گریزی جوانان

فواید مواد خوراکی حاوی پتاسیم بر سیستم عصبی

آمریکا قصد دارد تولید نفت خام ایران را به صفر برساند!

جوایز پنجمین جشنواره «جام‌جم» تقسیم شد

بسیاری از مشکلات داخل ناشی از نبودنِ راستگویی است

سناریوی افزایش ترکیبی دستمزد کارگران روی میز شورای عالی کار

بازگشایی پرونده «خالکوب»ها در وزارت ورزش

قطار تهران - همدان آغاز به کار کرد

چرا خودروی برقی ایرانی تجاری نمی شود

دشمن نمی‌تواند فروش نفت ایران را صد در صد تحریم کند

عبور از چالش های تحریم دریایی با تفکر بسیجی امکان پذیر است

برگ برنده ایران در زمان تحریم نفتی

تحریم آمریکا علیه «نورد استریم ۲» قلدری در عرصه بین‌الملل است

تحریم ها باعث می شود برای رفع مشکلات به بیگانگان متکی نشویم

فغانی: حق پوشیدن لباس‌های نایکی را نداریم

خانه تکانی به قیمت جان

وفور صید در مازندران قیمت ماهی سفید را تعدیل کرد

5 هزار هوادار در ورزشگاه آزادی

پرونده مسکن مهر استان تهران بسته می شود

انتقاد از ایران هدر دادن پول ملل متحد است

بوی نامطبوع مسیر فرودگاه امام رفع می شود

قانون را اعمال کنید

توسعه فضاهای ورزشی خاص زنان با جدیت دنبال شود

چرا مردم فکر می‌کنند 6.5 میلیارد یورو دزدیده شده است!

صدور ویزای رایگان ایران و عراق از پایان فروردین

کمترین حقوق‌ها ۵۲۵ هزار تومان افزایش می‌یابد

آمریکا در حال انتقال تروریست‌ها به افغانستان، آسیای مرکزی و قفقاز است

محدودیت‌های ترافیکی پنجشنبه آخر سال

اینفوگرافیک / ۱۰ پیشنهاد برای زندگی سالم‌ پس از ۶۰ سالگی

اعمال محدودیت‌‌ ترافیکی نوروزی در هراز و کندوان

شرایط جدید ترانزیت خشکبار اعلام شد

قانون جدید چک باید هر چه سریع‌تر اجرایی شود

فعال بودن درمانگاه‌های شبانه‌روزی در ایام نوروز

علت بیماری‌هایی که سبب اختلال در گفتار فرد می‌شود

سوءاستفاده متهمان بزرگ از راننده تاکسی و پیک موتوری!