کد خبر : ۷۱۵۳۳
تاریخ انتشار : ۰۹ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۱:۲۴
رئیس بانک مغز ایران:
مطالعه و کار علمی روی مغز به عنوان یکی از شاخه های علوم شناختی امروزه به یکی از مهمترین عرصه های تحقیقاتی تبدیل شده و برای تسهیل این روند مراکزی تحت عنوان بانک مغز راه اندازی شده اند.
 یکی از حسّاس‌ترین و پیچیده‌ترین اعضای بدن در همه مهره داران و بیشتر بی‌مهرگان محسوب می شود و محققان اعلام کرده اند که هزار تریلیون ارتباط در مغز وجود دارد؛ ارتباط بینایی، شناخت مکان، تشخیص حرکتها، تشخیص اشیا، تشخیص رنگ و چهره، درک احساس، حرکت چشم ها برای کنترل، دیدن و ارتباط آن با گذشته و... از جمله این ارتباطات در مغز هستند.

طبق یافته محققان ما در دیدن اشیا یک سوم ثانیه از زمان عقب هستیم و این مغز است که در این مدت کوتاه، ارتباطات را برقرار می کند تا بتوانیم ببینیم و دنیای اطرافمان را درک کنیم. اما با وجود کشف این مشخصه ها از مغز، باز هم سوالات بی پاسخی به واسطه پیچیدگی این ارگان مهم وجود دارد که دانشمندان درصدد کشف آن هستند.

این سوالات بی پاسخ همواره دانشمندان را به این واداشته که مستقیما روی مغز انسان مطالعه کنند. در همین راستا، بانک های مغز انسانی در بسیاری از مراکز تحقیقاتی دنیا راه اندازی شدند. تاریخ ایجاد اولین بانک به ۳۰ سال پیش باز می گردد. این بانک در کینگز کالج لندن راه اندازی شد و بعد از آن کشورهای اروپایی، فرانسه، قطر و بسیاری از کشورها توانستند بانکهای مغز انسانی داشته باشند تا به صورت مستقیم روی اسرار مغز انسان و همچنین بیماری های مرتبط با آن مطالعه کنند.

ایران هم چندی است که  به جمع کشورهای دارای بانک مغز انسانی پیوسته و در حال حاضر ۱۲۰ نمونه مغز انسان در این بانک نگهداری می شود.

در راستای اهمیت موضوع بانک مغز ایران و تحقیقات مرتبط با آن، همچنین تاکیدات مقام معظم رهبری روی مطالعات شناختی که بخش عمده آن به مغز مربوط می شود، در صدد برآمدیم تا با دکتر محمدتقی جغتایی، رئیس بانک مغز ایران و مشاور عالی ستاد توسعه علوم و فناوری های شناختی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری گفتگویی داشته باشیم.

گفتگوی خبرنگاران مهر با دکتر جغتایی به شرح زیر است:

*به عنوان مقدمه از ویژگی‌های مغز و راه و روشهای مطالعه روی آن بفرمایید تا مخاطبان ما قبل از هر چیز با اهمیت این ارگان بدن انسان بیشتر آشنا شوند.

مغز پیچیدگی هایی دارد که هنوز محققان در راستای کشف ارتباطات آن در تلاش هستند اما در خصوص ویژگی های فیزیکی آن می توان گفت که مغز به صورت طبیعی حالت شُلی دارد که زود از هم می پاشد؛ به همین دلیل مغزی که از بدن بیرون می آید را باید تحت شرایط خاصی نگهداری کنیم.

یکی از روش ها برای مطالعات آموزشی که در دنیا به کار می رود استفاده از مغز پلاستینه است؛ برای پلاستینه کردن، لازم است که ابتدا مغز در محیط کشت حاوی الکل و مواد فیکس کننده قرار بگیرد؛ بعد از آن آب بافت گرفته می شود و به آن رزین تزریق می شود. این روش برای سایر بافتهای بدن هم به کار گرفته می شود.

پلاستینه از چه زمانی برای آموزش و مطالعات به کار گرفته شده؟

در قدیم اجساد را با مواد گیاهی مومیایی می کردند و تا هزاران سال این جسد باقی می ماند. اما در سال ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۵ «گونتر وان هاگنز»، روش «پلاستینیشن» را به عنوان یک تکنیک بی نظیر جهت نگهداری بافتها ابداع کرد. وی جراحی بود که رشته شیمی خوانده بود و به این دلیل توانست تکنیک «پلاستینیشن» را ابداع کند که این روش برای کل بدن قابل تعمیم است. از این روش برای گونه های در حال انقراض هم استفاده می شود. پلاستینیشن اکنون برای چندین ماهی کمیاب نیز مورد استفاده قرار گرفته است. به واسطه این تکنیک می توان گونه ها را تا هزاران سال نگهداری کرد. این تکنیک دو الی سه ماه زمان می برد.


در این عکس می بینیم که یکی از این مغزها سالم، دیگری برش خورده و وریدهای آن مشخص است

*با توجه به اینکه فرمودید مغزهای پلاستینه شده در راستای آموزش به کار گرفته می شوند، بفرمایید که از عمر این مغز پلاستینه که در دانشگاه علوم پزشکی ایران مورد استفاده قرار می گیرد چقدر گذشته و تا چه مدت زمانی می توان از آن برای کاربردهای آموزشی استفاده کرد؟

عمر این مغز  ۵ یا ۶ سال است و از آن می توان تا سالیان سال استفاده کرد.

*مغز پلاستینه شده برای آموزش به کار می رود؛ اما سالهاست که موضوع ایجاد بانک های مغز در دنیا مطرح شده و از این روش برای مطالعه و آموزش استفاده می شود. لطفا درباره ضرورت ایجاد بانک مغز توضیح دهید.

۲۵-۳۰ سال پیش، اولین بانک مغز در کینگزکالج لندن راه اندازی شد. در این بانک، مغز بیمارانی که بیماریهای عصبی مربوط به مغز دارند نگهداری می شود. هدف این کار این است که مطالعات بیولوژیکی انجام بگیرد. از سی سال گذشته تا کنون کشورهای زیادی اقدام به راه اندازی بانک مغز انسانی کرده اند و نتیجه آن وجود چندین هزار نمونه در این بانکها است. تعداد بانکها در دنیا زیاد است؛ بزرگترین بانک مغز در هاروارد است؛ اکنون در اروپا ۵۰ بانک با چندین هزار نمونه وجود دارد. در فرانسه نیز ۱۲هزار نمونه مغز نگهداری می شود.

*از روی ویژگی‌های فیزیکی مغز چه تفاوتهایی را در انسان می توان شناسایی کرد؟ مثلا جنسیت، هوش، تغذیه و ... را می توان تشخیص داد؟

بله. صد درصد. مغز هیچ کس شبیه دیگری نیست؛ حتی دو نیمکره مغز هم با یکدیگر تفاوت دارند؛ اندازه هر دو نیمکره بستگی به کارکرد مغز دارد.

*یعنی مغز  هم مانند اثر انگشت است؟

دقیقا.

*نزدیک به ۴ سال است که ایران هم به جمع دارندگان بانک های مغز پیوسته. لطفا در خصوص این بانک صحبت کنید و بفرمایید این مرکز با چه هدفی در دانشگاه علوم پزشکی ایران راه اندازی شده است؟

بانک مغز با هدف انجام مطالعات مغزی در امور پزشکی، پیشگیری و درمان بیماری ها خصوصا بیماریهای عصبی که با این ارگان مهم مرتبط هستند، به وجود آمده است. از آنجا که همه مطالعات پزشکی را نمی توان مستقیما روی انسان انجام داد و مغز انسان هم کاملا متفاوت از حیوان است، ایجاد بانک مغز ضروری به نظر می رسید.

همچنین به دلیل اینکه برخی مطالعات قابل تعمیم روی حیوانات نیستند و باید از مغز انسان استفاده شود، بانک مغز می تواند مسیر این تحقیقات را برای محققان هموارتر کند. به عنوان مثال فردی که مبتلا به اسکیزوفرن است را تنها نمی توان با محرومیت ‌های اجتماعی مورد مطالعه قرار داد و نیاز به بررسی‌های بیشتر روی مغز مبتلایان به چنین بیماری‌هایی دارد.



*مغزهایی که در یک بانک نگهداری می شوند بیشتر برای مطالعه و درمان چه بیماری هایی به کار می روند؟

اسکیزوفرنی، آلزایمر، بایپولار یا اختلالات دو قطبی، پارکینسون، ام.اس و پی.ال.اس از جمله مهمترین بیماریهای مرتبط با مغز و اعصاب هستند که با داشتن بانک مغز می توان تحقیق درباره این بیماریها را تسهیل کرد. برای مطالعه در این باره می توان از بافت مغز استفاده کرد.

*نگهداری این ارگان مهم بدن انسان نیازمند چه شرایطی است؟ مغزها چگونه نگهداری می شوند؟

برای نگهداری نمونه ها، مغز باید طوری باشد که استحکام آن و سلول هایش حفظ شود؛ همچنین حفظ ساختار ژنتیکی و مولکلولی و فیزیولوژی، مورفولوژی مغز از جمله عواملی هستند که باید در پروسه نگهداری به آن دقت داشته باشیم.

بعد از جداشدن مغز از بدن در محلول خاصی قرار می گیرد تا به بانک برسد. بعد از رسیدن به مغز، برش هایی داده شده و در دمای منفی ۸۰ درجه سانتیگراد نگهداری می شوند؛ همچنین بخشی از مغز به پاتولوژی می رود.

*دلیل پاتولوژی مغز چیست؟

بیمار قبل از مرگ بر اساس تشخیص های بالینی پروسه درمان یک بیماری را طی کرده است؛ اما چون بیماری مربوط به مغز است لازم است که مغز مجددا مورد بررسی قرار بگیرد و این بیماری تأیید شود. همچنین با تشخیص بالینی نمی توان از ژنتیک مطلع شد بنابراین پاتولوژی می شود تا اطلاعات مغز بدون خطا در سامانه بانک ثبت شود.

*قطعا برای رساندن مغز به بانک یک زمانی صرف می شود و از طرفی هم می بایست تمام استحکام و ویژگی هایی که گفتید در مغز حفظ شود. چقدر زمان برای رساندن مغز به بانک  کافی است؟

طبق مطالعاتی که شده مغز در مدت ۵ الی ۶ ساعت می تواند ویژگی های خود را حفظ کند از این رو در این مدت زمان می بایست مغز را به شرایط ویژه بانک برسانیم.

*اطلاعات هر مغز چگونه ثبت می شود؛ آیا هر مغز شناسنامه ای دارد؟

بله. همه آنها که در بانک نگهداری می شوند، شناسنامه دارند. همه اطلاعاتی که مربوط به مشخصات، تاریخچه پزشکی، بیماری هایی که به صورت بالینی تشخیص داده شده بودند، بیماریهایی که بعد از مرگ و با نمونه پاتولوژی شناسایی شدند، سن، جنسیت، گروه خونی و ... به صورت کد تعیین می شوند. در اصل همه نمونه های ذخیره شده دارای شناسنامه و کدی هستند که مشخصات آن  در فایل ذخیره می شود.



*همانطور که اشاره کردید نمونه ها در بانک برای مطالعات مستقیم روی مغز انسان در راستای درمان بیماریها و تولید دارو و... است؛ این نمونه ها چگونه در دسترس محققان قرار می گیرند؟

 نیمی از مغز برش برش و نیمی دیگر به صورت سالم در بانک نگهداری می شوند؛ محققان می توانند بر اساس مطالعاتی که دارند از بانک درخواست کنند که کدام ناحیه از مغز را می خواهند و ما آن را در اختیارشان قرار می دهیم.

*یک محقق تا چندین بار می تواند از یک مغز برای مطالعه استفاده کند؟ و برای یک تحقیق به چه تعداد نمونه نیاز است؟

شاید از یک مغز ۱۰۰ محقق استفاده کنند؛ در حال حاضر در بانک مغز هلند از یک مغز ۱۰۰ محقق استفاده کرده اند. ولی ما هنوز به آن مرحله نرسیده ایم.

از سوی دیگر وقتی یک محقق در حوزه آلزایمر مطالعه می کند ممکن است به ۲۰ نمونه نیاز داشته باشد. این نمونه ها می بایست ترجیحا از نژادهای مختلف، سنین مختلف، جنس مختلف باشند. همچنین برای مطالعه بیماریهای مختلف نیاز به نمونه هایی از نواحی مختلف مغز است که این می تواند توسط بانک در اختیار محقق قرار بگیرد.

*پس برای این منظور به نمونه های بیشتری نیز برای نگهداری نیاز است؟

 بله. البته با گذشت زمان این اتفاق می افتد. از سوی دیگر باید در کشور فرهنگ سازی شود. اهدای مغز همانند اهدای عضو نیاز به فرهنگ سازی دارد.

*فرایند اهدای این عضو بدن چگونه صورت می گیرد؟ آیا داشتن سابقه بیماریهای مربوط به مغز برای اهدا لازم است؟

در حال حاضر فرم هایی دست پزشکان وجود دارد که افراد می توانند با اطلاع والدین و افراد درجه یک خانواده ثبت نام کنند. فرد می تواند قبل از مرگ این فرم ها را پر کند. البته برای افراد مبتلا به آلزایمر یا اسکیزو که قدرت تصمیم گیری ندارند، خانواده هایشان می توانند تصمیم بگیرند.

خانواده یا بیمارستان بعد از فوت با مرکز ما  تماس می گیرند تا این عضو در کمترین زمان ممکن به بانک منتقل شود.

در این بانک نیاز به مغز سالم، اوتیسم، تومورهای مغزی و ...داریم. افراد سالم هم می توانند اقدام کنند زیرا در مطالعات نه تنها مغز بیمار مورد مطالعه قرار می گیرد بلکه مغز سالم هم مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

بیماری اوتیسم ریشه در مغز دارد ولی علت واقعی آن مشخص نشده از این رو لازم است که مطالعاتی روی این بیماری صورت بگیرد. همچنین لازم است که برخی بیماریها به صورت خانوادگی مورد مطالعه قرار بگیرند که ما هنوز به آن مرحله نرسیدیم که چنین نمونه هایی داشته باشیم. از سوی دیگر لازم است که بیماران دارای افسردگی نیز  مورد مطالعه قرار بگیرند؛ اگر این مطالعات در سطح خانوادگی باشد خیلی بهتر است برای اینکه موضوع ژنتیک نیز توسط محققان مورد بررسی قرار گیرد.

در این بین مطالعات مربوط به اثر دارو روی سلول های مغزی نیز لازم است از این رو خوب است که نمونه های سالم هم در بانک ذخیره شوند.

*آیا از شهرستان ها تاکنون اقدامی برای اهدای مغز صورت گرفته؟

بله.

*شرط سنی چطور؟

برای ذخیره و اهدای مغز به بانک سن و سال مهم نیست؛ این بانک می تواند در همه رده های سنی مغز مطالعه داشته باشد؛ زیرا در برخی مطالعات نیاز است که روی سن و سال متفاوت تحقیق شود؛ اما اصولا بیماریهای عصبی در سنین بالا نمایان می شوند مانند آلزایمر.

در کل، همه گروههای سنی و قومیت ها و تنوع های نژادی که در ایران بسیار است برای مطالعه ما مهم هستند.

*نمونه های موجود در بانک مبتلا به چه بیماریهایی هستند؟

بیشترین نمونه های مغز مربوط به بیماریهای آلزایمر و اسکیزوفرنی است. در حال حاضر ۴۰درصد نمونه ها در این بانک مربوط به اسکیزوفرن و ۳۵درصد مربوط به آلزایمر است. همچنین از بیماریهایی مانند پارکینسون، ام اس، بایپولار و نمونه های سالم و دارای تومور نیز در بانک نگهداری می شود.

*جناب دکتر با توجه به گسترش روز افزون دانش بشر از مغز و ساختار آن می توان روزی را پیش بینی کرد که مغز نیز مانند سایر ارگانهای بدن تولید شود؟

ساخت مغز به سادگی امکان پذیر نیست. اما چیزی که در دنیا مهم است این است که محققان به سمت مینی برین می روند. البته که در دنیا و کشور ما تولید ارگان های دیگر مانند نای را در پیش گرفته اند. می توان گفت که در آینده تولید ارگان هایی مانند کبد، کلیه، قلب و... با مهندسی بافت امکان پذیر است ولی مغز خیلی پیچیده تر از سایر ارگانها است.

بشر کارهای دیگری درباره مغز انجام خواهند داد؛ مثلا الگوی بیرونی مغز و هوش مصنوعی، بی.سی.آی، رابطه مغز و ماشین و.... این روزها پیشتازی می کنند.

*با توجه به اینکه علوم شناختی و مطالعات مغزی در ایران به نسبت جاهای دیگر نوپاتر است به نظر شما چه راهکارهایی برای توسعه این علم ضروریست؟

باید محققان و دولت به میان آیند؛ مطالعات در  این حوزه زمانبر است و حتی از نانو هم هزینه برتر است. تکنولوژی پیچیده تری دارد.

این حوزه هزینه بر و برای مطالعات آن تجهیزات زیادی لازم است.



*محققان داخلی خودمان می توانند این تجهیزات را فراهم کنند؟

بله.ستاد توسعه علوم و فناوریهای شناختی از محققان برای طراحی و ساخت این تجهیزات حمایت هایی را در نظر دارد تا چنین دستگاههای مورد نیازی در داخل تولید شوند.

در حال حاضر محققان دانشگاه شهید بهشتی در صدد هستند «کانفوکال میکروسکوپ» را بسازند. همچنین دستگاه «آی ترکینگ» و دستگاه «ای.ای.جی» ۱۰ تا ۱۵ کاناله و ۱۲۰ کاناله توسط محققان خودمان طراحی شده است.

*اخیرا موضوع نوروفیدبک برای درمان بسیاری از بیماریها در کشور ما مطرح شده اما موثر بودن این روش درمانی اما و اگرهای زیادی دارد؟ نظر شما در این باره چیست؟

نوروفیدبک، یک ابزاری است که در ایران به کاسبی تبدیل و رواج آن غیر منطقی شده است. این روش تنها برای برخی بیماریها کاربرد دارد ولی در ایران برای هر کاری نوروفیدبک می کنند؛ مثلا یک فردی هزارمین کارگاه نوروفیدبک را برگزار کرده و به  هر کسی هم که شرکت می کند گواهی می فروشد.

* از آنجا که شما در ستاد علوم شناختی نیز فعالیت دارید و هوش مصنوعی به عنوان یکی از شاخه های این حوزه مورد توجه زیادی قرار دارد، در مورد آینده هوش مصنوعی چه پیش بینی می کنید؛ چقدر راجع به هوش مصنوعی و شبیه سازی های مغزی خوش بین هستید؟ زیرا همواره نگرانی های زیادی در این زمینه وجود دارد و هشدارهای زیادی درباره آن داده می شود؟

برخی علوم و رشته ها همانند شمشیر دولبه هستند؛ باید ببینیم که از این شمشیر دو لبه چگونه استفاده می شود؛ مانند برخی شاخه های تکنولوژی و دانش بشر که با آن بمب می سازند و علیه بشریت کار می کنند و از سوی دیگر برای درمان بیماریها نیز به کار گرفته می رود.

هوش مصنوعی علمی است که چه بخواهیم چه نخواهیم اتفاق می افتد و من نسبت به آن خوش بین هستم. در مقاله ای می خواندم که در سال ۲۰۲۰ هوش مصنوعی حوزه پزشکی را احاطه می کند و مبادله مالی آن در ۲۰۲۰ برابر با ۶ الی ۷ میلیارد دلار خواهد بود.

ما پتانسیل حرکت در مسیر هوش مصنوعی را داریم. پایه مهندسی خوبی داریم و اکنون دانشگاههای ما روی مهندسی به خوبی کار می کنند ولی باید این هوش مصنوعی کاربردی شود.

در واقع هوش مصنوعی مغز را شبیه سازی می کند متنها یک تفاوت دارد که ما با اراده کاری را به واسطه مغز انجام می دهیم ولی هوش مصنوعی دقیقا این کار را نمی کند.کاربرد هوش مصنوعی داستانهایی دارد که در برخی موارد خطرناک هم هستند از این جهت ما در آینده به سمتی می رویم که هوش مصنوعی می تواند ما را هم  کنترل کند.



*وضعیت کشور ما از نظر حجم مقالات در هوش مصنوعی چگونه است؟

هوش مصنوعی حوزه ای است که در ایران از نظر حجم مقالات در جایگاه خوبی قرار گرفته است.

در علوم پایه علوم شناختی ایران با ترکیه رقابت می کند. یعنی در برخی مطالعات ما بالاتریم و در برخی ترکیه از کشور ما بالاتر است؛ به عنوان مثال ما در حوزه زبانشناسی شناختی از ترکیه جلوتر هستیم. در علوم اعصاب پایه ترکیه از ایران بالاتر است. این رقابت بین ایران و ترکیه وجود دارد. چنین رقابت تنگاتنگی همواره وجود دارد؛ اما در کل رتبه ۱۵ را در این حوزه به خود اختصاص داده ایم.

*چندی پیش اعضای ستاد توسعه علوم و فناوری شناختی با مقام معظم رهبری دیداری داشتند و ایشان به مطالعات علوم شناختی تاکید داشتند. مهمترین سرفصلهایی که ایشان در باب اهمیت این شاخه علمی عنوان کردند چه بود؟

ایشان تاکید کردند که مطالعات زیادی روی سیستم عصبی شده و راز و رموزهای  کشف شده نشان از چیزی است که خالق هستی در ما آفریده و این یک نوع هستی شناسی به شمار می رود. همچنین استفاده از این مطالعات در حل مشکلات مردم و توانایی شناختی موثر است.

ایشان تاکید کردند که به  هر حال نمی توان جلوی این دانش را گرفت؛ دانش خوبی است و می توان از آن به خوبی بهره برد.

مقام معظم رهبری از همه علوم حمایت می کنند و اعتقاد دارند علاوه بر پروژه های کاربردی، می بایست در مرز دانش نیز کار کنیم.

*آقای دکتر یک موضوع دیگری که این روزها بین محققان علوم اعصاب و جراحان مغز در دنیا زیاد مطرح می شود و رقابت زیادی در این زمینه صورت گرفته پیوند مغز است شما پیش بینی می کنید این اتفاق در پزشکی رخ دهد؟

از دنیای علم هر چیزی امکان پذیر است، این موضوع هم امکان پذیر است ولی در زمان طولانی. پیوند مغز هم مانند تولید مغز یک راه طولانی در پیش دارد.

آن چیزی که اکنون مهم است تمرکز روی شناخت مغز است. یکی از کارهایی که دنیا انجام می دهد ترسیم نقشه مغز است. اروپا، چین، کره و ژاپن از جمله کشورهایی هستند که در زمینه «برین پروجکت» فعالیت می کنند.

محققان در امریکا دنبال مدارهای مغزی هستند؛ در اروپا دنبال مدارهای کورتیکال و ارتباطات کورتیکال مغز با برنامه مغز به واسطه تکنیک های مختلف هستند. بشر تاکنون توانسته ژن ها را بشمارد و حالا نوبت مدارهای عصبی است.

اینگونه مطالعات بین کشورهای مختلف تقسیم شده است. علوم اعصاب و شناخت حوزه هیجان انگیزی است که خیلی ها علاقمند به فعالیت در این حوزه علمی هستند.
منبع: مهر
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تازه های عکس و فیلم

رد پای حمله به عربستان در رشد قیمت نفت

روند تربیت بازیگران طنز کُند شده است

گام سوم در حال طراحی است

۶۰۰ میلیون دلار صادرات صنایع دستی داشته‌ایم

بزرگترین باند مواد مخدر در جنوب کشور منهدم شد

طرح تعطیلی روزهای پنج‌شنبه مراکز اداری و آموزشی کشور تصویب شد

حذف مقررات و موانع دست و پاگیر لازمه رونق تولید است

دیدگاه مونسان درباره تاثیر تحریم‌ بر گردشگری

آزادی نفتکش کافی نیست و باید خسارت بدهند

تصمیم پلیس برای توقف شماره‌گذاری پراید

با این دعواها آبروی نظام را می‌برند

امضاء توافق نامه خرید یک رام قطار و ۲۰ دستگاه اتوبوس

حال سلامت تهران خوب نیست

ایرانی‌ها به خاطر غرورشان به ما زنگ نمی‌زنند!

اختلاف و درگیری نتیجه‌ای جز روشن شدن آتش فتنه ندارد

حکم حبس تعزیری برای مسؤولان متهم صادر شد

مدیرعامل ایران خودرو امروز برکنار می‌شود

۶۰ تن طلا در بازار ریختند و عده‌ای خاص با دریافت وام آن را خریدند

موافقت رهبر انقلاب با عفو و تخفیف مجازات تعدادی از محکومان

موشک‌های یمنی امارات را نشانه رفته‌اند

اولویت اقتصاد حذف ۴ صفر از پول ملی نیست

شعب دانشگاه‌های برتر دنیا در ایران راه‌اندازی می‌شود

دیپلماسی مقاومت موجب رفع توقیف نفتکش شد

وزارت دفاع برای کمک به شیلات آماده است

توضیحات صالحی درباره گام سوم

کاهش ۱۳ درصدی تردد در محدوده کنترل آلودگی هوا

تصویر ماهواره‌ ناسا از حمله یمنی‌ها به تاسیسات نفتی عربستان

راه‌اندازی ایستگاه‌های مترو بسیج و میدان محمدیه از فردا

ان‌شاءالله فلسطین به زودی آزاد شود

هدیه رهبر انقلاب به مردم تهران در آستانه عید غدیر

مداخله در بازار ارز با دستور رئیس‌جمهور انجام شد

رکورد صادرات برق شکسته شد

فارغ التحصیلی سالانه ۷ هزار پزشک

افزایش گلخانه های کشور به ۲۰هزار هکتار

ابررایانه قدرتمند سیمرغ سال آینده آماده می شود

توطئه‌های دشمن پایانی ندارد

دولت قوانین مصوب مجلس را اجرا نمی‌کند

فروش تلویزیون های دارای گیرنده ماهواره در بازار

مشارکت مردم به طور معجزه آسا مشکلات را برطرف می‌کند

تاج پاسخگوی اتفاقات فوتبال باشد

وزارت ورزش دوست ندارد مالکیت استقلال و پرسپولیس را از دست بدهد

مصمم هستیم تحریم های آمریکا تاثیری در روابط تهران و رم نداشته باشد

روابط ایران و کویت دوستانه است

ظریف: وظیفه داریم باری از دوش مردم برداریم

بررسی شیوع کم‌خونی در میان شیرخواران شش تا ۱۲ ماهه

هزینه خرید وام مسکن افزایش یافت

خواص درمانی آناناس

برخی پناهگاه‌های دماوند به رستوران مجلل تبدیل شده است!

مصرف مواد مخدر در بین زنان 3 برابر شده است

ثبت رضایت‌نامه بدون قید و شرط برای بخشش «نجفی»

جزئیات جدید درباره ثبت‌نام متقاضیان کارت سوخت

افشاگری جنایت‌های رجوی‌ از زبان یک عضو جدا شده

فعال شدن رایزنان صادراتی در 15 کشور

نفتکش ایرانی منتظر کاپیتان جدید

ادامه مخالفت‌ها با مسکن مشارکتی

پسماندهای هسته‌ای دیگر کشورها در ایران دفن نمی‌شود

چرایی اعتراض پزشکان به صندوق فروش

برای برقراری امنیت مراسم اربعین امسال از پهپاد استفاده می‌کنیم

کاهش تنوع مدارس یا حذف مدارس سمپاد و رونق مدارس غیردولتی

آغاز بازگشت حجاج از ۲۵ مرداد

دیدن سریال‌های محبوب به مغز آسیب می‌زند

سهم یک درصدی دوچرخه در حمل و نقل عمومی

لباس خدمت بر تن کرده‌ایم تا مردم در امنیت باشند

تمام زیرساخت های برداشتن تحریم های اقتصادی را دارا هستیم

روادید اربعین را لغو خواهیم کرد

توان دفاعی ایران قابل آزمودن نیست

تکمیل خطوط مترو اولویت اصلی است

دولت قائل به برخورد امنیتی با "سمن‌"ها نیست

اعتبارات ستاد احیای دریاچه ارومیه ابلاغ نشده است

روحانی: کاهش تعهدات ایران در پایان ۶۰ روز دوم آغاز می‌شود

اجازه نمی‌دهیم مافیای دارو مشکلی در تولید داخلی ایجاد کند

ارزیابی عملکرد مدارس نباید براساس رتبه‌های برتر کنکور باشد

پیلاتس چه تاثیری بر کمردرد مزمن دارد؟

مرگ ساعتی ۲ نفر در تصادفات در کشور

آخرین وضعیت شهرستان سیل‌زده پلدختر از زبان نماینده منطقه

ترامپ: دیگر نفت و گاز خاورمیانه را نیاز نداریم

هوای سالم در ریه‌های پایتخت

فدراسیون باید پول های فیفا و سایر منابع را احیا کند‌

احتمال 3 سال حبس برای نجفی

سیر نزولی مهاجرت قطعی نفرات‌ برتر کنکور و المپیادهای علمی از کشور

«نجفی» را بخشیدیم

بدون عبور از مرز تحریم نمی توان به اقتصاد شکوفا رسید

عزم دانشگاهها برای تولید در شرایط تحریم

نگران بنزین نباشید

نظر رهبر معظم انقلاب درباره گام سوم کاهش تعهدات اخذ می شود

سبک و سنگین حذف ۴ صفر از ریال

40 میلیارد تومان از حقوق‌های نجومی به خزانه دولت بازگشت

فیلم/گفت‌وگو با مادر عروس ایران!

نفتکش توقیف‌شده ایران به زودی به خطوط دریایی برمی‌گردد

جبل طارق: به دنبال کاهش تنش با ایران هستیم

آمریکا در جایگاهی نیست که برای برنامه دفاعی ایران خط قرمز تعیین کند

انقضای تحریم تسلیحاتی ایران نزدیک است!

فوتبالیست‌های ایرانی ضعف عضلات دارند

مسیر ۱۰۰ ساله غرب که «پهپاد»های ایرانی ۳۰ ساله رفتند

نگران کارت سوخت نباشید

دام زنده برای عید قربان کیلویی چند؟

وضعیت صدور کارت‌های هوشمند ساماندهی می‌شود

انتظار واشنگتن برای تماس ایران بیهوده است

دستگیری یک شبکه ضدانقلاب در مشهد

موضوع کشمیر هرگز راه حل نظامی نداشته است

فروپاشی آمریکا را در آینده نزدیک خواهیم دید

اشک‌ها و لبخندها؛‌ لاکچری بودن رمز توفیق نیست

بحران سالمندی جمعیت شوخی نیست!

با غذای اضافی میهمانی چه کنیم؟

غرب برای به صفر رساندن صادرات دارویی ایران تلاش می کند

ظریف قهرمان چندجانبه‌گرایی است

ارزش سهام عدالت ۵ برابر شد

تأکید بر عادلانه شدن دستیابی دهک‌های پایین درآمدی به منابع انرژی

قیمت دام زنده سبک برای عید قربان 42 هزار تومان تصویب شد

گوشت قربانی پس از ذبح 24 ساعت در یخچال نگهداری شود

ایمنی بخش شرقی خط 7 مترو فراهم شد

مشکلات پیش‌آمده در کشور به خاطر سوءمدیریت‌ است

اروپا تعهدات برجام را اجرا نکند، تنش‌ها افزایش می‌یابد

افزایش ظرفیت پزشکی برای کنکور ۹۸

حکم مدیران دولتی در پرونده گوشت‌های برزیلی صادر شد

وعده رفع موانع پیش‌ روی سخت و زیان‌آوری خبرنگاران

شکلات تلخ علائم افسردگی را کاهش می دهد

مذاکره سریالی سیما با عطاران،مدیری و فتحی

آثار و پیامدهای حذف چهار صفر از پول ملی چیست؟

معامله قرن با همت و ایمان جبهه مقاومت محکوم به شکست است

۷۰ نقطه حادثه خیز سیلابی در تهران شناسایی شده است

حذف چهار صفر موجب اصلاح ظاهری واحد پول ملی با دلار می‌شود

آزادراه تهران- شمال قبل از زمستان افتتاح می‌شود

رئیس جمهور ‌نخستین پل تمام شیشه‌ای ایران را افتتاح می کند

دستگیری زنی با اسلحه و شوکر در میدان تجریش

زدن پهپاد آمریکایی، هنر ایرانی بود

جزئیات هدیه دولت به خبرنگاران از زبان وزیر ارتباطات

به نخبگی قانع نباشید، باید مرزهای دانش و فناوری را به پیش ببرید

اجازه نمی‌دهیم مردم‌مان بی غذا و دارو باشند

کسانی که می‌گویند امکانات حرف اول موفقیت را می‌زند بهانه می‌آورند

اختیاراتم «خوب» است و روابط خوبی با روحانی دارم

تولید محصولات ایرانی همزمان با خروج شرکت‌های کره‌ای‌

آزمون دولت در تعیین نرخ جدید خرید تضمینی گندم

اتوبوس‌های برقی‌ پایتخت افزایش می‌یابد

«معامله قرن» با وجود محور مقاومت، از ابتدا محکوم به مرگ بود

ظریف: انگلیس شریک تروریسم اقتصادی آمریکاست

۲۶۰ هزار نفر مقرری بیمه بیکاری دریافت می‌کنند

آخرین وضعیت صندوق ودیعه مسکن

بحران در رسانه‌های چاپی

تحریم وزیر خارجه به معنای شکست در دیپلماسی است

سقف لرزان خانه‌های مستأجران

کمدی‌های در دست ساخت سیما

آیین‌نامه اجرایی حذف یارانه نقدی پردرآمدها به زودی ابلاغ می‌شود

«خروج» حاتمی‌کیا پروانه ساخت گرفت

توقیف یک کشتی خارجی توسط سپاه

برانکو نیازی به تعریف نداشت

قیمت مرغ به ۱۴ هزارتومان رسید

قیمت دلار وارد کانال ۱۱ هزار تومانی شد

زیرساخت های اجرایی حذف ۴ صفر از پول ملی آماده شد

دلایل افزایش چندبرابری قیمت «عینک» در بازار

دیپلماسی فعال و موثر جمهوری اسلامی ایران تحریم پذیر نیست

نیروهای مسلح قاطعانه به تهدید پاسخ می دهند

نیروی زمینی آماده انجام ماموریت است

گذر موقت خودروها از کیش به داخل کشور بلامانع است

گمانه زنی‌ها درباره رژیم حقوقی دریای خزر نادرست است

2500 خانوار مددجوی کمیته امداد فاقد مسکن هستند

سروش صحت «فوق‌لیسانسه‌ها» را نصف کرد

آمریکایی‌ها با تحریم ظریف خود را از مذاکره محروم کردند

قیمت گوشت قرمز تا کیلویی 65 هزار تومان کاهش می‌یابد

تحریم ظریف نشانه ورشکستگی سیاسی و اخلاقی ترامپ است

تحریم ظریف، سلاح نخ نمای آمریکاست

تحریم ظریف، سلاح نخ نمای آمریکاست

زخم های دیابتی و بستر ظرف ۸ هفته درمان می شود

امنیت شبکه ملی اطلاعات فراهم شد

اما و اگرهای افزایش ظرفیت پزشکی در کنکور

تحریم ظریف مسیر دیپلماسی را مسدود می‌کند

اینفوگرافیک / گرم‌ترین استان‌های ایران در تیرماه ۹۸

تحریم‌های آمریکا موجب تقویت بخش‌هایی از اقتصاد روسیه شده است

بایدها و نبایدهای حذف صفر از پول ملی

اروپا برای نجات برجام باید کاری کند

عربستان از شرط ایران برای عمره استقبال کرد

آغاز مذاکره با خانواده مرحوم «میترا استاد» برای اخذ رضایت

جریمه‌ میلیونی برای سوءاستفاده از کارت سوخت‌ گمشده

حکم متهمان پرونده کیمیاخودرو صادر شد

واکنش باشگاه استقلال به اظهار نظر عجیب مجری شبکه 3

قیمت دلار در آستانه ورود به کانال ۱۱ هزار تومانی

نامزدهای دموکرات آمریکا درباره بازگشت به برجام چه می‌گویند؟

تعلل یک ماهه مجلس در دریافت کارنامه تخصیص دلار ۴۲۰۰ تومانی

جزئیات جلسه هیئت حل اختلاف قوا در مورد گزارش‌دهی روحانی به مجلس

نخستین صادرات بنزین از پالایشگاه ستاره خلیج فارس آغاز شد

سکه طرح جدید امروز به ۴ میلیون و ۷۵ هزار تومان رسید

از صاحب‌خانه‌ها انتظار داریم با مستأجران مدارا کنند

تشخیص و درمان هپاتیت رایگان می شود

ظریف: اینستکس نباید وسیله اجرای دستورات‌ آمریکا باشد

وزیر دفاع: آزمایش های موشکی مرتب انجام می شوند

پیشرفت پروژه احداث زیرگذر گیشا به ۵۵ درصد رسید

لایحه تغییر واحد پول ایران از ریال به تومان تصویب شد

پیکر حسین آهی پنج‌شنبه تشییع می‌شود

کشف کارتن‌های صابون‌های تقلبی با برندهای مشهور

آخرین جلسه رسیدگی به پرونده واژگونی اتوبوس دانشگاه آزاد برگزار شد

قیمت مسکن۷۰ درصد افزایش یافته است

ترامپ معافیت‌های هسته‌ای ایران را تمدید می‌کند

این بانک هوش از سرتان می پراند

اعمال فشار به ایران مسأله‌ای را حل نمی‌کند

نجات جامعه و جوانان از معضل اعتیاد وظیفه ای ملی است

محمدعلی نجفی به ۲ سال حبس و قصاص نفس محکوم شد

امکان تخلف در انتخابات وجود ندارد

اصلاح طلبان باید پاسخگوی وضعیت بد اقتصادی باشند

ایرانی‌ها هرگز جنگی را نبرده و هرگز مذاکره‌ای را نباخته‌اند

حکم دادگاه برای نجفی در مرحله انشاء است